واجہ جمھوری کماش ھما بیھارے کہ شما تالبان ءِ گلّ ءَ پہ سیستان ءِ ھکاپ ءِ بارو ءَ داتگ ، ملک ءِ آبفا ک
چہ میارجل ءِ بنجاھی ھالرسانی ءِ ھالانی رد ءَ ; پیشن ءُ زیردان ءِ آپ بندانی اڈ کنگ ءَ چہ پیش ، دشتیاری ءِ جلگھیں دمگ ، بلوچستان ءِ زرباری بھرانی یکّے چہ پر آپیں ھنداں بوتگ . سالانی مدامیں ھزام ءُ ھامین ءِ درگت ءَ ، گیش چہ مردمانی ورگی آپ ، اے ھند ءَ کِشت ءُ کِشاری کار ءُ بارانی آپ ھم پہ آھاں تیار ءُ برجاہ بوتگ . چہ اے ھاتر ءَ کہ گوں کلّ ءُ تلاونگانی کرونڈگ ءُ ھندی چُلّڑ آپاں ھوتگانی ورگی آپ ءُ چہ مزن بند ءُ ھَنکانی اڈ ءُ ساچارگ ءَ ھم ، کِشارانی آپ شوھازگ ءُ کارمرز بوتگ انت . کِشت ءُ کِشار میزران ات انت ءُ دشتیاری دمگ ءِ زید ءُ کھچران ءَ سبز ءُ نماہ داریں ندارگے بکشاتگ ات . گوں دوئیں آپ بندانی اڈ بَیگ ءَ نئیکہ ھند ءِ میزرانی ھُشک بوت انت ، بلکیں مردمانی ورگ ءِ آپ ھم ھُش ات ءُ بیگواہ بوت ، مھلوک ءَ بانکہ ءُ چنکانی تہ ءَ آپ وارینگ بوت .
گوستگیں سالانی رد ءَ بازیں زرّ ءُ بنمالے پہ آپی مول ءُ مکسدانی سر ءَ ھرچ ءُ درچ بوت ءُ لھتے گامگیج ھم ، پہ آپی جیڑانی کم کنگ ءُ ایر آرگ ءَ کارمرز بوت انت . چہ دگہ نیمگے ، دشتیاری دمگ ءِ آپی شِلگرہ ءُ جنجٹ ھمینچک باز انت کہ برجاہ بوتگیں جھد ءُ ساھانی انداز لس مردم ءِ چمانی گندگ ءَ نہ کاینت . ماں باھوکلات ءِ بکش ءَ کہ سیستان ءُ بلوچستان ءِ دمگی بکشانی رد ءَ ٹوہ تریں ھند ءُ بکش زانگ ءُ لیکگ بیت ، (مردم) مدام بے آپی ءِ کسّہ ءَ کن انت ، ھند ءُ دمگ ءِ بے آپی ءِ جاورھال ، کلگ نندوکیں مردمان ءَ نازاز ءُ آسیگ مند کتگ ، پمیشکا نوں ماٹی موٹلانی آپ دیگ ھم ، مردمانی تُنّ ءُ نُکّانی ھُشکی ءَ سراپ کت نہ کنت . نوں ھند ءُ اد ءِ درستیں مردمان ءَ گیشتریں دلگوش گوَر دیگ ءِ زلورت انت .
باھوکلات ءِ ھند ءَ ، سیمسری ھلک ءُ کلگانی بے آپی ءِ مونج ءُ مسوبت سالانی سال انت کہ یکشل ءَ برجاہ انت .، ملکی رسانکدراں ھم اے جیڑ ءُ باوست ءِ سر ءَ کمتر دلگوش گور داتگ . ھما مردم کہ آھاں رند پہ رند ، آزمان ءِ آھیری ءُ بھیلی ءِ بارو ءَ واہ ءُ پریات ءَ کتگ ، چہ ھلک ءِ مردمانی رُمب رُمبیں لڈ ءُ بوج ، کلگ ءُ ھاریگانی ھالیگ بیگ ءُ ھوتگانی آپ ءِ شوھازگ ءَ سدانی سد ماس ءُ زھگ ءِ کربانی ءُ سیمسری آباتی ان ءِ تُنّ ءُ بزّگی ءَ را جار جتگ . چہ کلگ نندوکیں مردمانی نیزگاری ءُ زبھری ، ماں ملک ءِ کونڈ کونڈ ءَ ، تامر کشّ اتگ . نوں پدا ما لوٹ ایں ( دردانی کسّہ ءَ را ) دگہ برے بہ گُش ایں ، کلگ نندوکیں سیمسری مردمانی تورِشت ءَ پدا جار بہ جن ایں کہ آھاں وتی اُمر ءِ بازیں وھدے را پہ آپی نل ءُ لولہ انی کلّ بیگ ءُ ھلک ءُ ھاریگانی نیمگ ءَ شون دیگ ءَ ، آپ ءِ ماٹی موٹلانی ودار ءِ ھاتر ءَ ، دورسریں راھانی رھچار انت .
لوٹ ایں ھما وار ءُ بَزّگیں مردین ءُ جنیانی گپ ءَ بہ جن ایں کہ آ ، وتی ھُشِتگ ایں دیمانی کَلَک اں ، چہ ترندیں شھمات ءُ چلاپکانی زراب ءَ سُھر داشتگ بلے نوں آھان ءَ تورشتانی سَگّگ ءِ وس ءُ ھاٹیگ نیست ءُ زند ءِ راھانی تچ ءُ تاچ ءَ ژند بوٹگ ءُ تَس کپتگ انت . لوٹ اں دشتیاری دمگ ءُ باھوکلات ءِ ۴۰۰۰۰ نندوکیں مردمانی آپی کُھت ءِ کسّہ ءَ بہ گوشاں ، ھما کہ چہ ھوتگانی آپ ءِ (ھُشَگ ءَ) ، آھانی اوست ءِ گڈّی برمش بے امیتی ءِ آماچ بوتگ ءُ نوں وتی سارت ءُ گرانیں بے موچی ءَ گوں ، تکانسر انت .
پہ گیشتریں پٹّ ءُ پول ءِ ھاتر ءَ ھند ءُ دمگ ءِ سیمسری کلگانی نیمگ ءَ سات ءُ سپر ءِ پٹول ءَ زیران ءُ دیم پہ ھما ھند ءَ مھیمی باں دانکہ منی کسّہ ءُ گشتانک ءِ تران ، ھکّیں دروشم ءِ گوناب ءَ گوں ، ھمگرنچ بِہ بنت .
وتی اولی نیاد ءِ ھاتر ءَ ، گروگ وشدل ءِ کلگ ءَ کہ ۷ کیلومتر ءِ کَچّ ءَ چہ باھو ءِ بن جلی شھر گِستا انت آتکگ ایں ، اد ءَ انچوشیں آپسرے کہ گیش چہ ۱۵ لوگمان ءِ مردماں ، چہ سالانی سال داں روچ مروچی ، چہ بے آپی ءُ بے برگی ، گوں ۴۸ نمبر ءِ تپت ءُ گرمی ءَ تکانسر انت ءُ پہ وتی وَرَگ ءِ ھاتر ءَ ھوتگانی آپ ءَ کارمرز کن انت ، چہ ھوتگانی آپ ءِ کمّی ءُ چُلّڑی مھلوک ءَ را تکانسر انت ءُ آھانی زندمان ءِ اوستانی امیت ءَ دروہ اتگ ، کمیں گواتے کہ دم ایت ، دنز ءُ مجانی لوڑے چست بیت ءُ گرم ءُ لوار ءِ تپت ، مردمانی جان ءَ انچوش سوچ ایت کہ سَگَگ نہ بیت .
کلگ ءِ ھوتگ ءَ تو گُش ئے دھگانی سال انت ناشودیں گلیپے ءِ داب ءَ ، پہ وت ءَ بونچ ءُ الگشانی سَلّھگ ءُ پلگارگے نہ دیستگ دانکہ آئی ءِ تہ ءَ گیشتریں آپے جَلّ ءُ جاگہ بِہ بیت .
ھلک ءِ زالبولاں رہ آپ ءِ کش ءَ نشتگ انت ، ھر کس گوں یک کار ءُ چلوپگے ءَ دزگٹ انت ، یکّے ءَ وتی منجل ءُ کلنداں شود ایت ، دگرے ءَ گندل ءُ پُچّاں گوں ، گلائیش انت ءُ آ دگہ ، گرانیں بے موچی ءَ گوں ، آپ ءِ جھلانکی ءَ انچوش زیلّ جتگ کہ تو گُش ئے وتی مارشت ءِ کُچّ ءُ کَنڈگان ءَ گوں شیرکنیں یات ءُ ترانگاں جاہ کنت ءُ ڈب ایت دانکہ دیمی زندمان ءِ تھلی ءُ کُچّلاں مہ گِند ایت . ھر کسے اِشانی ناگوشتگیں گپان ءَ پہ شَرّی پوہ بیت ءُ چہ آھانی ژند ءُ دم بُرتگیں چمّاں ، سرپد بوت کنت .
اے دپ کپت ، اگاں کہ مئے اولی گِندُک انت بلے اِشانی گرمیں نیاد ، گریبی سات ءُ سپر ءِ ژند ءِ سارتے ءَ چہ منی جان ءَ کَشّ ایت . انچوش کہ آھانی چم منی ند ءُ نمدی ءِ کاگد ءَ کپ ایت ، وتی زرد ءِ کوھنیں گرنچانی لوپ ءِ دپ ءَ بوج انت . بانک جمائتی کہ ۷۲ سالگیں کماش زالے ، وتی ماسیت ءُ گِلّہ ءَ گوں ارسیگیں چماں بندات کنت ; ما را آپ نیست ، پہ مئے ورگ ءَ ، بس ھمے ھوتگانی آپ انت .
واجہ وشدل اے کلگ ءِ کماش کہ آئی ءَ ۷۵ سال ءِ کساس ءَ امر بیت گوش ایت ; چہ چنت سال پیسر ءَ داں انّی ، مئیگ ءُ مئے چُکّ ءُ نماسگانی کار ھمش انت کہ ھمک روچ ، گوں پر ڈبُّکیں دستاں ، راہ ءِ سر ءَ آپ ءِ ودار ءَ بہ اُشت ایں . مئے کار ءُ چلوپگ مالداری ءُ آزمان گِندیں کِشار انت ، ھوتگانی آپ ءَ ما پہ وتی زھگ ءُ نماسگ ءُ مال ءُ دلوتانی ورگ ءَ کارمرز کن ایں بلے بژن انت کہ ھوتگانی آپ ھم ھُشَگ ءَ انت . ۷۲ سالگیں بانک جمائتی اناگت ءَ گوں بُرزیں توارے گوشت کہ ; نئے لوگ ءِ گھمار ءَ گپت کن ایں نئیکہ چُکّ ءُ چوریگان ءُ نئے زند ءِ سار ءُ ھوش ، وتی گد ءُ پُچّ ءُ کلنڈان ءَ شُشت کت نہ کن ایں ، مئے بے آپی ءِ جاورھال سک نہ گیگ انت .
۵ کیلومتر دیمتر ءَ ، روھگام جان محمد ءِ کلگ ءَ ھم سرے جن ایں . اد ءَ آپ ءِ جاورھال نگیگ انت ءُ مردماں چہ بازیں جنجٹانی ھاتر ءَ سکّ ناراز انت . چہ موسم ءِ گرمی ءُ بے آپی ، برگ ءُ لین ءِ ھاٹیگ ءِ نزوری اں کلگ ءِ مردمان ، دار ءُ درچکانی ساھگانی چیر ءَ وانڈہ انت . پہ آپی جیڑ ءِ سر ءُ سوج ءِ ھاتر ءَ ، کلگ ءِ لھتے چہ مردمانی نیمگ ءَ رَوَیں ، یکّے گوش ایت ; اے کلگ ءِ تہ ءَ ، گیش چہ ۷۲ لوگمان ءِ مردم زند گوازینگ ءَ انت . واجہ خان محمد نوحانی کلگ ءِ شورجاہ ءِ کماش گوش ایت ; چہ سال ۷۰ ءَ داں انی ، کرار بوتگ کہ اد ءَ آپ ءِ لولہ ءُ نلاں کلّ کنگ بہ بیت بلے گوں ۳۲ سال ءِ گوزگ ءَ ھم ، بلّ اِت کہ کار ءِ ھچ وڑیں جُھدے نہ گواہ ایت ، بلکیں آپ ءِ ھما ۱۵ لیتریں ونڈ ءُ بھر ءَ کہ ھرچ لوگمان ءِ مردمان ءَ ، ماٹی موٹلانی سر ءَ دے انت ھم ما را نہ رسگ انت . کلّگ ءِ اسلامی شورجاہ ءِ کماش وتی گپ ءِ رندگیری ءَ گوشت چہ ھند ءُ دمگ ءِ اگدہ زیر ءُ زمہ وازاں لوٹ ایں کہ مردمانی آپی جیڑانی سر ءَ گیشتریں دلگوشے گور بہ دے انت ، بید چہ اشی ءَ ، الم ءَ گیشتریں مردمانی لڈ ءُ بوج ءِ گوھدار ءُ سیمسری کَلَگانی ھالیگ بیگ ءَ دیم پہ چھبار ءِ شھر ءَ بہ این .
چہ بکش ءِ بن جلی ءَ ۱۷ کیلومتر ، آ نیمگ ءَ شت ایں . روھگام فقیرمحمد ءِ کلگ گوں ۶۰ لوگمان ءِ مردماں ، سیمسر انی دہ کیلومتری ءِ نزّیک ءَ آتکگ ایں ، اد ءَ نئے وَرَگ ءِ ھاتر ءَ الکاپیں آپے ھست ءُ نئیکہ راہ ءِ روَگ ءَ دزرسے ، ھلک ءِ بے راھی اوں ، آپ ءُ برگ ءِ کارگسان ءَ ھستیں نیمونے دست ءَ داتگ دانکہ چہ کاھلی ءُ کولہ روگان ، اے کارگسانی پشت ءَ چیر بہ بنت ءُ بہ پُتر انت . کلگ ءِ یکے چہ مردماں گوشت ; اگاں ھند ءُ دمگ ءِ مستر ءُ کماشاں وتی لوگانی تہ ءَ ایمن ءُ سکین ءِ سر ءَ نشتگ انت چہ ھمے سیمسری کلگانی برکت انت . بانک شرحاتون کہ اے کلگ ءِ ۷۶ سالیں کماش زالبولے انت گوشت ; آپ ءِ بانکہ اں گران انت ، من ءَ سیاد ءُ وارسے نیست کہ منی آپی جامان ءَ چہ ھوتگ داں لوگ ءَ کہ ۵۰۰ متر ءِ دوری انت گوں وت ءَ بہ زیر ایت ، من مدام ءَ چہ ورَگ ءِ آپ ءَ زبھراں ،
دگہ ورنائے گوش ایت ; آپ نیست ، درھیں ورنا شھر ءَ رو انت ، آپ کہ بہ بیت مردماں پہ وت ءَ لوگ ءُ جاگہ اڈ کن انت ، نوں بازیں ورنائے کار ءُ چلوپگ ءِ ھاتر ءَ شھر ءَ شتگ انت ءُ اے جاورھال ءَ گوں ، دیمتر ءَ ورناھانی گیشتریں گلّے ھم شھر ءَ رو اَنت .
آپ ءِ شوھازگ ءِ ھاتر ءَ بازیں ادار ءِ جھد ءُ ساہ ءِ کسّہ .
یک دگہ مردمے گوش ایت ; مئے شپ ءُ روچ ءِ ۲۴ یں ادارانی کار ءُ بار آپ ءِ شوھازگ انت ءُ آپی بانکہ ءُ جاماں مئے سر ءُ چکّ ءَ ایر انت . ما چہ ھند ءُ دمگ ءِ اگدہ داراں ، پہ وت ءَ گیشتریں دلگوش گور دیگے ءَ لوٹ ایں ، چہ منی منّ ءَ ، آپانی جیڑ ءُ مونج باید انت اگدہ دارانی ٹوہ تریں جِدّ ءُ جھد بہ بیت ، پیش چہ آ کہ مردمانی لڈّ ءُ بوج ءِ نوکیں گلّ ءُ ٹولی ، چہ ھلک ءُ کلگاں دیم پہ شھراں رواں بہ بنت .
باھوکلات ءِ اسلامی شورجاہ ءِ کماش ، یک گپ ءُ ترانے ءِ رد ءَ گوں میارجل ءِ ھالکار ءَ گوشت ; انیگ ءَ باھوکلات ءُ دشتیاری دمگانی یکے چہ ٹوہ تریں جیڑ ءُ جنجٹاں آپ ءِ کُھت ءُ کمّی انت . باھو کلات ءِ پورہ ایں مردماں کلگ ءُ ھاریگانی نندوک انت ، اے ھند ءِ لھتے چہ سیمسری کلگان ءَ ، روگ ءِ ھاتر ءَ راہ ءِ دزرس ھم نیست دانکہ پہ آھاں ورگ ءِ آپ ءَ ماٹی موتلانی سر ءَ راہ بہ دے انت ، چوشیں آپسرانی مھلوک باید انت کہ آپ ءَ چہ دگہ جاھے ، وتی سر ءُ چکّ یا کہ گوں اولاک ءَ بہ بَر انت . واجہ علی بکش شاہ بکش وتی گپانی رندگیری ءَ گوشت ; بلوچستان ءِ زرباری دمگانی اولی آپ بند ( پیشن ) ، ۱۳۶۰ ءِ سالانی دھک ءَ ، باھوکلات ءِ سرونی نیمگ ءَ اڈ بوتگ ، چہ اے آپ بند ءِ امر ءَ ۴۰ سال گوز ایت ءُ باھوکلات ءِ ھلک ءُ کلگاں انگت ءَ چہ الّم ءُ برجاھیں آپے زبھر انت . چہ جمھوری کماش ءَ لوٹ ان ( ھما پیم ) کہ پہ سیستان ءِ آپی ھکّ ءِ ھاتر ءَ تالبانی گلّ ءُ گروپ ءَ را بیھار داتگ ، ( بلوچستان ءِ بے آپی ءِ ھاتر ءَ ) ملک ءِ آپی اگدہ داران ءَ ھم بیم ءُ بیھارے بہ دے ات . پرچا گوں ۲ بلاھیں آپ بند ءِ بیَگ ءَ مئے سرونی کَش ءُ ھدات ءَ ، دشتیاری دمگ ءِ زھگانی نُکّ ، چہ تنّ ءِ ھاتر ءَ ھُشک انت ءُ مردمان ءَ کیلُک ءُ چنکُک ءِ سر ءَ بانکہ انی تہ ءَ آپ دیگ بیت ؟ باھو کلات ءِ اسلامی شورا ءِ کماش ءَ گوشت کہ باھو ءِ سیمسری کلگان ءَ اے ۴۰ روچ انت کہ آپ نہ دیستگ انت ءُ اے مدت ءِ درگت ءَ پہ آپ ءِ کیلوکی وڑ ءِ بھر ءُ بانگ ءَ ھم یک ماٹی موٹلے آ ھنداں راہ دیگ نہ بوتگ . کریھی ماٹی موٹلاں چہ دشتیاری ءُ چھبار ءِ آپی کارگسانی وام دار بیگ ءِ ھاتر ءَ ، ںوں آپ ءِ ماٹی موٹلانی واھنداں آپ ءِ برَگ ءَ تیار نہ انت .
ھالکـار : منصور کریمدادی
رجانک : میرجـــــلال
کارمرز کنوکانی هیال