تلاش و توان روایت زوج کارآفرین بلوچ/ نازبانو و قادر برای 190 نفر اشتغالزایی کردند
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی میار جل؛ نامشان را بارها شنیده بودم، نازبانو کلکلی و همسرش آقای قادر نوروزی، زن و شوهری صنعتگر که با همتی بالا و بینظیر توانستهاند برای خود که هیچ بلکه برای بیش از 200 نفر از همشهریان خود اشتغال پایدار و درآمد ماهیانه راه بیندازند.
احساس کردم که میتوانند سوژهای مناسب برای یک گزارش درجه یک و مفصل باشند و بی درنگ اولین ارتباط تلفنی را با بانوی خانه این زوج صنعتگر برقرار کردم. حوالی ظهر بود که با گرفتن شماره نازبانو اولین اقدام برای هماهنگی دیدار را استارت زدم و در حالی که صدای ممتد بوق تلفن را میشنیدم من را به تردید کشاند و گمان اینکه در استراحت باشند تردیم را بیشتر کرده بود و در همین افکار بودم که صدای نازبانو من را از دو دلی خارج کرد.
با گرمی پاسخگوی سلام من بود و وقتی خود را برای ایشان معرف کردم گرمای پاسخگوییاش بیشتر شد و من به این نتیجه رسیدم که مرا شناخته است از او خواستم که به من وقت بدهد تا ساعاتی را به عنوان مهمان در منزل او حضور پیدا کنیم و گفتگویی را با او همسر صنعتگرش داشته باشیم که ضمن استقبال از این موضوع گفت: در خانهام برای شما باز است و قرار دیدار را برای روز بعد و حضور در منزل نازبانو در بخش کلاتان گذاشتیم.
بخشی با موقعیتی خوب و مناسب از نظر آب و هوا در ایام آخر فصل زمستان ، فاصله شهر ایرانشهر با بخش کلاتان حدود یک ساعت بود و بعد از هماهنگیهای نهایی با توکل به خدا راه افتادیم و بعد از طی مسافتی حدود 60 کیلومتری به بخش کلاتان رسیدیم . اولین چیزی که با ورود به این بخش به آن برخورد کردم جمعیت ده دوازده نفرهای از کودکان و نوجوانان بخش بود که در یک زمین خاکی در همان اول روستا مشغول بازی فوتبال بودند و این مهم توجه من را به خودش جلب کرد و مشتاق شدم که توقف کنم و تماشایشان کنم.
به بهانه پرسیدن آدرس خانه خانم کلکلی توقف کردم و محو تماشای بازی داغ فوتبال بین بچه ها شدم که آنقدر گرم و با ذوق و اشتیاق مشغول بازی بودند که انگار نه انگار مشغول دویدن روی سطح ضخیم زمین سنگی هستند . دقایقی بعد ، بعد از اینکه آدرس خانه نازبانو و قادر را از یکی از بچه ها گرفته بودم به مسیر خود ادامه دادم و در همان نزدیکی ها با گرفتن شماره تماس نازبانو رسیدن خود را به او اعلام کردیم و لحظاتی بعد از رسیدن به دم در منزل نازبانو با قامت زن نسبتا جوانی رو به رو شدیم که با مهربانی و روی باز به استقبال ما آمده بود .سلامی کردیم و با سر دادن نوای یالله وارد فضای خانه ء نازبانو شدیم.
خانه ای با در و دیوارهای سنتی از جنس چوب
از همان لحظه اول ورود که وارد حیاط خانه نازبانو همسرش شدیم وجود دو عدد کتوک (اتاق هایی ساخته شده از برگ و چوب درخت خرما) توجهمان را به سمت خود جلب کرد . نازبانو در حالی که چند قدمی از ما جلوتر قدم می زد با گشاده رویی گفت : هم منزل آمده است و هم این بناهایی چوبی که ویژه مهمان های ما است، آماده حضور شما هستند و انتخاب را بر عهده ما گذاشت و ما هم چنان غرق در زیبایی این اتاق های چوبی بودیم که آن را انتخاب کردیم و با ذوق وارد کتوک نازبانو و شوهرش شدیم .مکانی دنج و زیبا ساخته شده از برگ و چوب درخت های خرمای ربی(نوعی خرمای محلی ) که وقتی وارد آن شدیم وجود متکاهای بلوچی در دو طرف خانه به زیبایی آن فضا افزوده بود.
با گفتن یا الله نشستیم و محو در زیبایی این بنای چوبی شدیم. با صدای خوش آمدید نازبانو به خودمان آمدیم و با لبخندی مادرانه عدم حضور همسر هنرمندش را به ما اعلام کرد ، ظاهرا قادر نوروزی همسر هنرمند نازبانو که سازنده این بنای عظیم و جذاب چوبی است از دو روز قبل برای تهیه برگ درخت خرما برای ساخت سفارش هایی که از استان های دیگر برای آنها شده است به جنگل رفته است و تا دو سه روز دیگر نمی آید و ما هم چاره ای جز ادامه مسیر بدون قادر را نداشتیم.
میگوید نامش نازبانو است از سال 1365 که ازدواج کرده است به خاطر عشق و علاقه اش به هنر سوزن دوزی به این سمت کشیده شده است ، سوزن دوزی را از زمان بانو مهتاب نوروزی استاد سوزن دوزی دنیا که در همان روستا بود از مادرش مریم یاد گرفته است ، بانویی که سوزن دوزی را مانند دیگر زنان بلوچ به زیبایی درک کرد و آن را به دخترانش نیز یاد داده است.
کتوک یا گردوپ بلوچی فضایی دل انگیز برای مهمانان
مکانی را که در آن به گفتگو نشستیم در زبان بلوچی به آن کتوک می گویند ودر گویش های جنوبی در برخی از نواحی به آن کردوپ نیز می گویند. ناز بانو می گوید این فضای دل انگیز را شوهرش قادر در سه ماه آماده کرده است ، فضایی دلپذیر با ظرافت هایی کم نظیر که نشان از ذوق هنری همسرش قادر می دهد ، با وجودی که کمتر از یک سال از عمر این گتوک بومی گردی می گذرد اما از صحبت های نازبانو فهمیدیم که این مکان ارزشمند و سنتی ساخته دست های توانمند قادر همسر نازبانو ، فضایی برای میزبانی از مهمانان خاص است که از سراسر کشور به این بومی گردی می آیند.
اینجا هر سال میزبان گردشگرانی از سراسر ایران وحتی خارج از کشور است
در حالی که رو به خانم حسن زهی نشسته بود این جمله را به زبان می آورد و می گوید در این کتوک تاکنون میزبان شخصیت های زیادی بوده است ، از معاون وزرا بگیر تا زوج جوان روسیه ای که بیش از ده روز به عنوان مهمان در این کتوک زندگی کرده اند ، چندین بار هم میزبانی از خانواده هایی از کشور ژاپن در این بومی گردی از اتفاقات جالبی است که نازبانو با آب و تاب از آنها یاد می کند ، امین را هم اضافه می کند که با توجه به شیوع بیماری کرونا به خیلی از مشتری های بوم گردی اش گفته است امسال برای حفظ سلامتی انها نمی تواند میزبان کسی باشد.
ثبت ملی بومی گردی نازبانو
نازبانو می گوید همان سه سال قبل که کار ساخت این بومی گردی توسط همسرش قادر به پایان رسیده است بلافاصله توسط میراٍث فرهنگی استان به عنوان یک اثر ملی و گردشگری به ثبت رسیده است و از آن پس هر ساله شاهد استقبال و حضور مردم از سراسر کشور به این بومی گردی سنتی هستیم و یک زوج جوان روسیه ای و چندین مهمان ژاپنی و چینی از اولین مهمانان این بومی گردی سنتی بودهاند.
این هنر از نیاکان ما به ما رسیده است
نازبانو سالهاست هنر سوزن دوزی را از اجداد خود فرا گرفته است چرا که آنها نیز این هنر را بلد بودند. بعد از ازدواجش با قادر علاقه اش به هنر بیشتر و بیشتر شده است ، قادر همسر نازبانو فعالیت های هنری اش را در حصیر بافی وصنایع دستی ساخت برگ و چوب ادامه داده و نازبانو هم در مسیر هنر به سمت سوزن دوزی اشرافی روی آورده است و امروز بالای 26 سال است که در این صنعت به افتخاراتی دست پیدا کرده است.
ایجاد اشتغال برای 190 نفر از زنان شهرستان
نازبانو دارای اعتماد به نفس جالبی است و به گفته خانم حسن زهی دیگر همکار من در این عرصه این اعتماد به نفس را به زیبایی در کلام نازبانو می شود دید ، در حالی که غرق در گفتگوی با نازبانو بودیم گوشی اش زنگ می خورد و از حرفهای نازبانو فهمیدیم که آن سوی خط یکی از شاگردانش است که قرار است به جمع ما اضافه شود ، بلافاصله بعد از قطع تلفن رو به ما ادامه می دهد و می گوید که از زمانی که احساس کرده است زنان بلوچ دارای توانایی های بی نظیری هستند اقدام به آموزش حرفه اش کرده است و به واسطه همین آموزش ها تاکنون برای 190 نفر از زنان و دختران بلوچ ایجاد شغل با درآمد پایدار ماهیانه کرده است و این یعنی تزریق روزی حلال برای حداقل بیش از 800 نفر به صورت غیر مستقیم در شهرها و روستاهای دارای کمترین امکانات ، این را هم در ادامه حرفهای نازبانو فهمیدیم که علاوه بر ایجاد اشتغال برای 190 نفر از هنر آموزان موفق با بیمه 50 نفر از آنها تیز شده است .
به این حرفه عشق می ورزم
نازبانو می گوید در این 26 سال با عشق و علاقه شدید و پشتکار فراوان به سمت این هنر کشیده شده است و در همان روزهای ابتدایی ازدواجش با قادر عزم خود را جزم کرده است که با تمام وجود در کنار همسرش تلاش کند و با همت فروان سوزن دوزی را یاد بگیرد و آن را به دیگران نیز یاد بدهد ، حرفه اش را دوست دارد و آن را جلوه ای از زیبایی های خدا می بیند و معتقد است که با این حرفه توانسته است زندگی سرشار از زیبایی را برای خود و فرزندانش فراهم کند ، نازبانو هیچ وقت از احین حرفه خسته نمی شود و می گوید به این کارم عشق می ورزم و هر زمان حالم بد می شود به سوزن دوزی می پردازم و آرامشم را به دست می آورم .
فرزندانی با تحصیلات و تخصص در هنرهای دستی
نازبانو در پاسخ به سوال ما در خصوص فرزندانش دستی به طرف آسمان بلند می کند و می گوید از خدا هشت فرزند هدیه گرفته است که خوشبختانه تک تک فرزندانش به خصوص دو دخترش، علاقمند به هنر و فعالیت های هنری هستند و بعد از فراغت از دانشگاه به نوعی هر کدام به حرفه ای در هنر مشغول شده اند ، می گوید از اینکه فرزندانش مسیر خوب و درستی را به دست آورده اند خوشحال است و این را ثمره زندگی سالم و توکل به خدای بزرگ می داند.
سوزن دوزی اشرافی بازار خوبی دارد
عقیده اش این است که سوزن دوزی در خون و رگ های او و دخترانش جاری شده است ، با جرات ، سر بالا و اعتماد به نفس خیلی خوبی حرف می زند ، قلدر و شجاع ، می گوید سوزن دوزی من و بچه هایم سوزن دوزی اشرافی است و برای کشورهای بسیاری ارسال می شود ، بیشتر سفارش هایش را کراوات و تکه های سوزن دوزی تزیینی اشیا تشکیل می دهند و می گوید وقت و سفارش هایش به قدری زیاد است که دیگر کمتر می تواند سفارش لباس بلوچی را قبول بکند ، آثار نازبانو دیگر شهرهای استان را برای خود کوچک می بیند و می گوید بیشتر سفارش هایش را با همکاری میراث فرهنگی در راستای معرفی ظرفیت ها و توانمندی های زنان بلوچ ، به خارج از مرزها ، در کشورهایی مثل چین ،هند ، ارکیه و روسیه رسیده است .
زن و دختر بلوچ اگر بخواهد می تواند در دنیا حرف برای گفتن داشته باشد
نازبانو جسورانه حرف هایش را ادامه می دهد و می گوید : از خودم تعریف نمی کنم اما به خودم و توانمندی های خودم به عنوان یک زن بلوچ ایمان کامل دارم ، می دانم که اگر بخواهم و زن و دختر بلوچ بخواهد می تواند در همه ی دنیا حرف برای گفتان داشته باشد ناز بانو می گوید به واسطه علاقه و البته تلاش و پشتکارش توانسته است برای معرفی توانمندی و هنر دست زنان بلوج به بیش از چهار کشور دنیا سفر کند و نمایشگاه صنایع دستی زنان بلوچ و دوخت های اشرافی اش را به مردم روسیه، ترکیه، چین و هند معرفی کند و این را یک موفقیت بزرگ می داند . موفقیت زنان بلوچ را کمترین حق آنها می داند و معتقد است که هر زن و هر دختر بلوچی که اراده کند می تواند در این عرصه به راحتی به موفقیت برسد و تمام محدویت ها را بشکند چرا که معتقد است زنان بلوچ توانمندی های بی نظیری دارند و تنها مهره گمشده زندگی آنها اعتماد و خودباوری است که آرام آرام دارد درست می شود.
دکترای افتخاری سوزن دوزی یکی از افتخارات ناز بانو است
در حالی که غرق در گفتوگو البته محو تماشای زیبایی کتوک ناز بانو بودیم از ما خواست برای دیدن صنایع دستی و محصولاتش به اتاق و نمایشگاه خانگی ناز بانو برویم و ما نیز از این مهم استقبال کردیم و در طول مسیر بیست تا سی متری تا اتاق مکایشگاه خانگی نازبانو وقتی از افتخارات نازبانو پرسیدیم با نجابت و لحنی عاری از غرور از ندال های دیپلم افتخارش در استان گفت تا دکترای افتخاری از دستان معاون وزیر در تهران در سال 1394 و تعدادی هم مدال و رتبه نفیس در خارج از کشور که اینها تنها بخشی از افتخارات نازبانو کلکلی است ، او اینقدر نجابت داشت که با سربه زیری خاصی به ما بگوید که این مدال ها را برای خود افتخار نمی داند و بزرگترین افتخارش این است که توانسته است برای 190 نفر از دختران شهرش ایجاد اشتغال و بیش از چهل نفر را هم بیمه کند
لذت خوردن روغ محلی با خرما و سمسور بلوچی
بعد از دیدن نمایشگاه زیبای صنایع دستی ناز بانو کلکلی و همسرش قادر نوروی زوج هنرمند و صنعتگر بلوچ برای شنیدن ادامه حرف های نازبانو به کتوک زیبای نازبانو برگشتیم که توجهم به سمت تعدادی از گوسفندهای خانه ی نازبانو جلب شد و وقتی به فضای کتوک چوبی نازبانو برگشتیم با شیطنت و کمی گستاخی از نازبانو پرسیدم که کاش می شد مقداری شیر را در این فضای زیبا بنوشیم و همین حرف کافی بود که نازبانو به ما بگوید به دخترم مریم گفته ام با شیر و( سمسور و مگیر ، نوعی گیاه خوراکی خوشمزه در بلوچستان ) از شما پذیرایی کند و در همین حین بود که دختر نازبانو با سینی نان محلی و شیر محلی و سمسور و مگیر وارد خانه شد و این لذت عمیق را به جان ما تزریق کرد ، خرما و شیر و سمسور و مگیر کاملا هنر دست خود او و دخترانش بود و این هم به نوعی خودش یک هنر بود ، با لذت شروع به پذیرایی از خودمان کردیم و بساط را برای خوردن و پذیرایی فراهم کردیم . مزه ی دلنشین شیر محلی و سمسور در فضای کوتوک بومی گردی ناز بانو لذت خاصی برای من داشت و در حالی که من گرم خوردن شیر و خرما بودم ادامه گفت و گو به عهده خانم حسن زهی محول شد و من فقط می شنیدم .
آموزش به زنان و دختران بلوچ را افتخاری برای خود میداند
نازبانو همچنان با قلدری و البته اعتماد به نفس خوبی که داشت از روزهای سخت و مخالفت های اولیه خانواده اش گفت و اینکه خیلی ها به او خرده گرفته اند که چرا حرفه ای را انتخاب کرده است که باید مدام این ور و آن ور باشد !می گوید برای اولین بار که برای نمایشگاه به تهران رفته است خانواده اش به شدت مخالف این مهم بودند اما با تلاش و اعتماد به نفس خود توانسته است که بر این مخالفت ها غلبه کند و اعتماد همگان را جلب کند و الان با افتخار می گوید خانواده اش به او افتخار می کنند و او را الگوی مناسبی برای خیلی از زنان می دانند . در لا به لای حرف های نازبانو حرف از آموزش به میان آمد که ناز بانو با تاکید فراودن گفت حاضر است با افتخار کامل و با تمام توانش برای علاقمندان و دختران بلوچ سرزمینش آموزش رایگان بگذارد تا بتواند از آنها حمایت کند.
پیگیری مشکلات بیمه کارآموزان نازبانو
نازبانو برای بیش از 190 نفر از دختران شهرش ایجاد شغل کرده است و تا کنون فقط موفق به بیمه 40 نفر از آنها شده انست و در همانم ساعاتی هم که با نازبانو گرم گفتگو بودیم از تماس هایی که با او گرفته می شد فهمیدیم که به جد پیگیر بیمه هنرآموزان خود است و در همین میان به ما گفت که در تلاش هست تا آمار بیمه شوندگانش را بالاتر ببرد و به راستی که این کمترین حق او و هنرمندانش بود.
حصیر بافی مدرن تخصص آقای خانه است
در لابه لای صحبت هایمان حرف از قادر نوروزی به میان می آمد، شورهرنازخاتون را می گویم که از قضا برای تهیه برگ های درخت خرما به بیابان و جنگل زده است و ظاهرا تا چند روزی نیست تا بتواند زودتر اقلام ساخت سفارشهای مدرن و به قول نازبانو جدیدش را آماده کند ، برایم عجیب بود که نازبانو چرا از واژه مدرن در حصیر بافی نام می برد که در نهایت به این نتیجه رسیدیم که قادر تخصصش ساخت اجسام و اشیای به روز ودرجه یک است ، معنای مدرن را در حصیر بافی زمانی متوجه شدم که به نمایشگاه صنایع دستی قادر رفتیم جایی که به قادر هنر دست ها و انگشتاهایش را در ساخت قندان ، گلدان ، پارچ ، گهواره و دهها سبد شیک و زیبا که ساخته شده از برگ درخت خرما بودند ، به رخ چشم مخاطب ها کشانده بود ، بی نایت مدرن و درجه یک.
دنیای نازبانو و قادر معنای دیگری داشت
بعد از اتمام مصاحبه و پذیرایی مفصلی که شدیم با نازبانو خداحافظی کردیم و راه افتادیم . و در طول مسیر بارها و بارها به حرفهای نازبانو فکر می کردم و یه این نتیجه رسیدم که این زن و شوهر شجاع با توکل به خدا توانسته بودند علاوه بر در اوردن نان حلال خانه ی خود برای بیش از 190 نفر دیگر هم نان در اورده اند و این یعنی دنیای آنها با توکل به خدا معنای تازه تری دارد . در مسیر برگشت به خانه برای آنها آرزوی موفقیت کردیم.
محمدیاسین جلالزهی
نظرات کاربران