پلیوار اصیل ترین دوخت زنان بلوچ در جهان/ ا صلاح شد

  به گزارش پایگاه اطلاع رسانی میار جل زیبایی ،  هنر سوزن دوزی بلوچ به این است که با وجود گذشت سالیان دراز و رفت و آمد مدهای متنوع همواره جایگاه خود را در فرهنگ مردمان بلوچ حفظ کرده است و این مردم سعی در زنده نگه داشتن این میراث قدیمی دارند .میراثی  که شاید تاریخچه آن قدمتی هزار ساله داشته باشد.  این هنر تقریباً در بین تمام نقاط استان توسط زنان  بلوچ انجام می شود. هر دختری که در این استان متولد می شود. از زمان نوجوانی سعی به یادگیری این هنر از مادر و یا نزدیکان خود می گیرد و امروزه این هنر به صورت سنتی ماندگار است.

 دوخت پریوار(پلیوار) قدیمی ترین هنر دست دوز زنان بلوچ است

پریوار یا پلیوار در اصل از واژه پَل یعنی حصارکشی گرفته شده است ما در زبان بلوچی به حصار کشی دور باغات پَل می گوییم.  دوخت پریوار یکی از هنرهای دست دوز  بلوچستان است که با ظرافت دستان زنان بلوچ و پشتکار مداوم آنها خلق می شود و عشق را به معنای واقعی نشان می‌دهد. همین زیبا پسندی و تلاش برای حفظ میراث ماندگار طی سال‌های طولانی باعث پابرجایی لباس سنتی بلوچ و سوزن دوزی شده است.

مهارت های فردی برای دوخت پلیوار  حرف اول را می زند

 مهارت هر فرد سریع یا کند, بسیار مهم است هر چقدر فرد مهارت بیشتری داشته باشد به همان اندازه می‌تواند با سرعت و ظرافت بیشتری عمل کند و دوخت را چون تابلویی زیبا بر روی پارچه هنرنمایی کند به گونه ای که احساس زیبای تحسین و درود، از درون هر بیننده ای به چشم می آید.پلیوار به نوعی بازی با نخ و سوزن هست که توسط حرکات ماهرانه خیاط انجام میشود.

تنوع در دوخت از بارزترین ویژگی های پایدار است

از بارزترین خصوصیات این دو خط وجود تنوع در مدل و رنگ های دوخت پلیوار است که باعث شده است در بین زنان و دختران بلوچ جایگاه خوب و ارزشمندی را کسب کند . تقریباً در اکثر بلوچستان دخت پری وار دارای طرفداران خاص و منحصر به فرد خودش است که به واسطه این دوخت پرطرفدار توانسته‌اند در زمینه امرار و معاش زندگی خود قدم های مثبتی بردارند .

پریوار پر(چهارپر) که اکثرا برای لباس و شال استفاده میشود   و پریوار دو پر برای رو بالشی و کناره و رو تختی و… استفاده می‌شود.

این دوخت پرطرفدار در اکثر نواحی بلوچستان

با توجه به طرفداران فراوانی که دارد نوع و مدل های گوناگون دوخته می شود .

1.اولین و مهم ترین دوخت که پایه ی سایر دوخت ها در پریواردوزی است "دانُک"نام دارد و به معنی "دانه" است.که در دو مرحله دوخته می شود.ابتدا دوخت اولیه و سپس دوخت ثانویه که به دوخت اولیه "خط"ودر زبان محلی "هت"و به دوخت ثانویه که دور دوم دوخت می باشد "پر"گفته می شود."دانک"به شکل یک بعلاوه یا صلیب کوچک است.

 2.دومین دوخت مهم در پریواردوزی "چوتل" است .پس از اتمام کار دوختی که بدست می آید شبیه بافت تار و پود حصیر می باشد شکل دوخت "چوتل"که در چهار مرحله دو دور رفت و دو دور برگشت دوخته می شود به شکل زیگزاگ است.

3.سومین دوخت در پریوار دوزی "چهاردانُک"است که از چهار دانه به هم متصل تشکیل می شود.این دوخت در پریوار دوزی بسیار پر کاربرد است.

4.دوخت پر کاربرد دیگری که در پریوار دوزی بکار می رود "گُبّی"یا "گُبّو" است.که به معنی "لپ یا گونه برجسته "است که به شکل یک مثلث می باشد.

 دوخت پریوار به نوعی گلدوزی روی پارچه است که مستقیماً بر روی پارچه دوخته میشود.

بر خلاف سوزن دوزی های دیگر که به پارچه با تارو پود منظم نیاز دارند دوخت پریوار اینگونه نیست. پریوار را زنان بر روی پارچه های گران قیمت و خاص خود میدوزند و در روزهای عید ،مراسم خاص استفاده میکنند. این دوخت تقریبا پر طرفدار ترین و زیبا ترین دوخت بلوچی است که به نوعی در برخی از نقاط به دوخت اشرافی  بلوچی نیز شهرت دارد و در برخی نقاط بلوچستان هزینه های گزافی برای آماده کردن آن پرداخت می شود .

مواد کار برای دوخت پلیوار  نخ ،پارچه و سوزن است

 دوخت به وسیله طرحهایی که توسط مهر یا تپه بر روی پارچه میاندازم انجام می شود. در لباس های بلوچی بر روی سر آستین، قسمت جلوی لباس با نام یقه و قسمتی به عنوان جیب که در انتهای یقه وصل می شود، و قسمتی به نام پاچه که بر روی شلوار کار میشود، انجام میگیرد  و لاجزم به ذکر است که کم یا زیاد بودن نوع دوخت یک موضوع کاملا سلیقه‌ای است.

 امروزه از هنر پریوار  به صورت تلفیقی در صنعت مد استفاده می شود

 قبلا  دوختهای بلوچی فقط در روی لباس های محلی انجام میشد. اما اکنون  با گسترش امکانات و پیشرفت جامعه مدرن این صهعت نیز گسترش یافته و امروزه با نفوذ سازمان صنایع دستی با خلق آثار دیگری همچون کیف ،کفش ،گوشواره ،دستبند ،تابلو یا وسایل تزیینی در منزل از هنرمندان مشغول در این عرصه  روبه رو هستیم. گرچه اصالت این نوع دوخت را در روستاها و شهرهای دور افتاده به وضوح می توان دید و هرچه به دنیای شهری نزدیک تر می شویم روند تغییرات را در این نوع دوخت به وضوح می توان دید.

 در صورت حمایت از این صنعت پلیوار می تواند راه نجات خیلی از مشکلات زنان در حوزه اشتغال باشد

 تجربه از گذشته تا کنون ثابت  کرده است که صنعت سوزن دوزی یکی از پر در آمدت ترین شغل های  بومی منطقه بلوچستان باشد که متاسفانه به دلیل عدم بکرنامه ریزی و مدیریت مناسب تا کنون به آنچه که حقش است نرسیده است . به نظر می رسد با توجه به علاقه فراوانی که زنان بلوچ در این صنعت دارند می شود با حمایت و ورود بخش خصوصی و سیستم های دولتی ، تحولی عظیم در بخش هنر سوزن دوزی به وجود اورد و با توجه به اینکه این دوخت نیز یکی از پر طرفدارترین دوخت های بلوچی در دیگر مناطق کشور است می شود به راحتی زمینه اشتغال و کسب در آمد را برای خیلی از زنان و دختران بلوچ ، به واسطه این دوخت ، فراهم کرد  .  این مطالبه و خواسته اکثر دختران بلوچ از جمله خودم می باشد .

 گزارش از :معصومه اخوت