مروری بر هشتاد سال زندگی میرزا نیک محمد اولین عکاس و خبرنگار نامی بلوچ

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی میار جل، هر سال مرداد ماه که میشود دو روز مهم برای دو قشر پر اهمیت و دلسوز جامعه یعنی عکاسان و خبرنگاران  وجود دارد. در این روزها از این دو قشر زحمت کش تجلیل می‌شود. میارجل در نظر دارد در کنار تبریک‌ها و تجلیل‌های روز خبرنگار و عکاس یادی کند از یک عکاس و خبرنگار قدیمی به نام حاج نیک محمد شه بخش. خواندن این گزارش و آشنایی با اولین خبرنگار و عکاس استان برای خوانندگان میارجل خالی از لطف نیست.

مروری کوتاه بر زندگی..

میرزا نیک محمد شه بخش در سال ۱۳۰۴ در آغاز دوران شکل گیری ایران نوین به دنیا آمد و پس از ۸۶ سال زندگی دارفانی را وداع گفت.نیک‌محمد الله‌بخش، قدیمی‌ترین عکاس و خبرنگار بلوچستان و شاهد مرز‌بندی ایران و پاکستان بود .

مردی که نامش با اولین‌های بلوچستان رقم خورده است. بسیاری از اولین‌ها در بلوچستان را این مرد به ثبت‌رسانده است. حتی بسیاری از اولین‌ها را خودش رقم زده است؛ مصاحبه‌اش با پروفسور توچی ایتالیایی در روزنامه اطلاعات باعث شد که دولت وقت با او قرارداد حفاری در شهر سوخته را منعقد کند و این محوطه مهم تاریخی کشف شود.

گفته‌های این نخستین عکاس و خبرنگار در بلوچستان که مطالبش در روزنامه اطلاعات به چاپ می‌رسیده به تصویرسازی در مورد دهه‌هایی که نقطه آغازی برای مدرن شدن منطقه بوده کمک می کند. از ایشان هفت فرزند بجا مانده که یکی از آنها شهید شده است.

زاهدان که خود شهری نوپاست بسیاری از سنگ‌های زیربنایی‌اش را با فعالیت‌های «نیک‌محمد شه‌بخش» گذاشته زیرا او علاوه بر خبرنگاری و عکاسی عضو انجم شهر زاهدان هم بوده است. بیشتر عکس‌های او حکم اسناد تاریخی را داشته و دارد کما اینکه برای مرزکشی او عکاس هیئت ویژه ایران و پاکستان بوده است. وی اولین فردی بود که هنر عکاسی را به استان آورد و اولین عکاسخانه را قبل از انقلاب در زاهدان راه اندازی کرد.

میرزا نیک محمد اولین عکاس و خبر نگار نامی بلوچ

میرزا حاج نیک محمد  شه بخش اولین فردی است که در رژیم گذشته پس از بازگشت از تهران که برای کار و آموزش عکاسی رفته بود در زاهدان اقدام به راه اندازی مغازه عکاسی کرد و هنر عکاسی را به استان آورد. گرچه راه اندازی عکاسی توسط او با مخالفت برخی متعصبین مذهبی همراه بود اما او  را از کارش که به آن عشق می ورزید باز نداشت و ضمن موفقیت در کارش توانست جوایز متعددی از جمله جایزه اول عکس ایران را از آن خود کند.

وی همزمان با عکاسی، کار خبرنگاری برای روزنامه اطلاعات را انجام می داد. در واقعه شورش یا قیام دادشاه او تنها خبرنگاری بود که اخبار دست اول را به تهران ارسال می‌کرد و هنگام کشته شدن دادشاه نیز تصاویر معروف جنازه دادشاه و برادرش را به مطبوعات کشور ارسال کرد.

وی به عنوان شاهد ماجرا و منبع دست اول در بسیاری از مستندهای تاریخی٬پایان نامه های دانشجویی و کتب تاریخی حضور داشته است.

حاج نیک محمد  یک ریش سفید و معتمد دانا بود

حاج نیک محمد به عنوان معتمد و ریش سفید طایفه شه بخش در حل و فصل بسیاری از مشکلات مردمی نقش داشته و همیشه به عنوان فردی خوش فکر و صاحب نظر در حل درگیری های طایفه ای و اختلافات بین دولت و طوایف در رژیم گذشته حضور داشته است.فرزندان او اغلب دارای تحصیلات عالیه هستند.یکی از فرزندانش در سالهای پیش از انقلاب لیسانس علوم سیاسی از داشگاه تهران گرفته و کارمند وزارت کشور شد که چند سال پیش با مسوولیت مدیر کلی دفتر ارزیابی عملکرد و رسیدگی به شکایات استانداری سیستان و بلوچستان بازنشسته شد.فرزند دیگر او فوق لیسانس تاریخ داشته و فرهنگی است.یکی از دخترانش که اولین زن تحصیلکرده طایفه شه بخش و بلوچهای زاهدان می باشد به همراه خانواده اش در کانادا زندگی کرده و فعالیت فرهنگی و آموزشی دارد.

مشرف شدن میرزا نیک محمد به خانه خدا

نیک محمد در سال ۸۳  توفیق زیارت خانه خدا نصیبش شد. او انسانی وارسته٬بسیار با تجربه و نوع دوست بود که در سفر حج هم  دست از عشقش به عکاسی بر نمیداشت و هرگاه فراغتی  دست می داد مشغول عکاسی و فیلم برداری میشد

در سفری که به کشور مصر داشت هواپیمایی که در آن بود ربوده شد ولی خوشبختانه جان سالم به در برد. بسیاری از درگیری بزرگی در سالهای پیش از انقلاب در استان با وساطت او ختم بخیر شد  و اسدا... علم وزیر دربار شاه به نام خود ثبت کرد .

مردی که نامش با اولین های استان رقم خورد

بسیاری از اولین‌ها در بلوچستان را این مرد به ثبت‌رسانده است. حتی بسیاری از اولین‌ها را خودش رقم زده است؛مصاحبه‌اش با پروفسور توچی ایتالیایی در روزنامه اطلاعات باعث شد که دولت وقت با او قرارداد حفاری در شهر سوخته را منعقد کند و این محوطه مهم تاریخی کشف شود.

گفته‌های این نخستین عکاس و خبرنگار در بلوچستان که مطالبش در روزنامه اطلاعات به چاپ می‌رسیده به تصویرسازی در مورد دهه‌هایی که نقطه آغازی برای مدرن شدن منطقه بوده کمک می کند.

زاهدان که خود شهری نوپاست بسیاری از سنگ‌های زیربنایی‌اش را با فعالیت‌های «نیک‌محمد شه‌بخش» گذاشته زیرا او علاوه بر خبرنگاری و عکاسی عضو انجمن شهر زاهدان هم بوده است. بیشتر عکس‌های او حکم اسناد تاریخی را داشته و دارد کما اینکه برای مرزکشی او عکاس هیئت ویژه ایران و پاکستان بوده است.

ساختن مستندی از زندگی میرزا حاج نیک محمد

مستند «میرزا» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی مازیار مشتاق گوهری به مدت40 دقیقه در صدا و سیمای مرکز تهیه و تولید شده است.این مستند خاطرات اولین خبرنگار استان سیستان و بلوچستان است، گفت: میرزا نیک محمد شه بخش که در سال 1304 در آغاز دوران شکل گیری ایران نوین به دنیا آمد و مسیر 86 ساله زندگی پر فراز و نشیب وی به عنوان خبرنگار و اولین عکاس زاهدان دستمایه تولید این مستند شد.

در این مستند سعی شده که سرگذشت زندگی او در کنار گوشه ای از وقایع تاریخی بلوچستان از سال 1304 به بعد به تصویر کشیده شود.این مستند به مدت دو سال طول کشیده است، مستند میراز به صورت پرتره بیوگرافی کاملی از زندگی میرزا نیک محمد شه بخش بیان می‌کند؛ تلاش شده با استفاده از تصاویرآرشیوی، فضاهای بازسازی شده و گفتگو جذابیت هایی را برای دیدن این مستند به وجود آورد.

بلوچی که از تهران آمد

بلوچی که از تهران آمد نام کتابی است که توسط میرزا تالیف شده است ، این کتاب نقل تحولات چند دهه گذشته  سیستان وبلوچستان است که در آن از وقایع و ماجراهای مختلف استان به طور کاملا مستند سخن گفته شده است.او به این دلیل نام کتابش را بلوچی که از تهران آمد" انتخاب کرده است که اشاره دارد به بازگشت او از تهران و گشایش مغازه عکاسی در زاهدان و وقایع پی از آن.کتاب میرزا نیک محمد یکی از مستند ترین کتاب‌های مربوط به دوران معاصر  بلوچستان است که نام او را برای همیشه جاوید کرده است.

میرزا نیک محمد میتوان الگویی شخصیتی و کاری برای همه ما باشد.

گزارش از شیدا حسن زهی و معصومه اخوت