فرشته نجات گاندو بلوچستان / ملک دینار شجره کیست؟

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی میارجل، وحید پورمردانطی گفتگویی گفته است: دومین دوره جایزه ملی محیط زیستی دکتر رادمنش در آذرماه سال جاری آغاز و بیش از 91 انجمن و شخصیت، کاندید دریافت جایزه شدند.
 
وی افزود: به همین منظور هیئت داوری 21 انجمن و شخصیت را منتخب جایزه کردند که در میان منتخبین این دوره نام  "ملک دینار شجره" همیار محیط زیست چابهاری نیز به چشم میخورد که طی مراسمی از وی قدردانی شد.
 
به گفته پورمردان؛ ملک دینار شجره ساکن روستای باهوکلات واقع در محدوده منطقه حفاظت شده گاندو می باشد و حدود 12سال است که به عنوان همیار محیط زیست در منطقه فعالیت می کند و به دلیل نزدیکی منزلش به رودخانه و برکه های زیست تمساح، به صورت شبانه روزی به حفاظت و نگهداری از تمساح های رودخانه می پردازد.
 
وی تصریح کرد: در شرایط شدید خشکسالی و بی آب شدن برکه ها، او مسئولیت پذیرایی و تغذیه داوطلبانه بیش از 20 سر تمساح را بر عهده گرفته و با تهیه فریزر و سایر امکانات اقدام به خرید و جمع آوری گوشت برای گاندوها کرده است.
 
وی ادامه داد: علاقمندی و رسیدگی مطلوب شجره به این مخلوقات خداوند باعث شده که بعد از بارندگی ها و پرآبی رودخانه که اغلب اوقات تمساح ها بنا به عادات و رفتار خود در امتداد رودخانه پراکنده می شوند؛ به این مرد مهربان بلوچ وابسته شده و در برکه مجاور منزلش ماندگار شوند.
 
شایان ذکر است دکتر سید محمد رادمنش، متولی جایزه ملی محیط زیستی دکتر رادمنش، پزشک متخصص کهگیلویه و بویراحمدی و ساکن اهواز و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور بوده که چند سالی است در کنار فعالیت های تخصصی خود به صورت خودجوش بخشی از وقت و هزینه شخصی خود را برای ترویج فرهنگ حفاظت از محیط زیست ایران اختصاص داده است.

ملک دینار شجره کیست؟

«ملک دینار»پیرمرد اهل سیستان و بلوچستان، سال‌هاست بدون چشم‌داشت، نسل مخوف‌ترین خزنده ایرانی یعنی «گاندو» را از خطر انقراض نجات داده است.شاید به همین خاطر باشد که او را فرشته نجات گاندوی ایرانی می‌دانند.

ملک دینار شجره متولد ۱۳۳۲ و ساکن روستای باهوکلات است. روستایی قدیمی که به استناد قبرهای ۱۴۰۰ساله، قدمتی تاریخی دارد. اهالی روستا معتقدند تمساح‌ها ۲۰۰سال است در باهوکلات زندگی می‌کنند و این مجاورت با وجود خطرات احتمالی این‌گونه جانور وحشی تاکنون هیچ مزاحمتی ایجاد نکرده است. شجره پیرمرد ۶۵ساله‌ای است که مانند پدری مهربان از ۲۶تمساح یک برکه در باهوکلات نگهداری می‌کند.

او به همشهری می‌گوید: ۱۶سال است فعال افتخاری محیط زیست هستم. در این مدت تلاش کرده‌ام تا از سوی افراد و ساکنان منطقه آزاری متوجه تمساح‌ها نشود. این پیرمرد می‌افزاید: با تمساح‌ها ارتباط عاطفی دارم. برخلاف تصورعموم، تمساح‌ها موجودات آرامی هستند و من از بودن در کنارشان لذت می‌برم. شاید عجیب باشد اما من می‌توانم با چند تمساح از نزدیک ارتباط برقرار کنم و به آنها غذا بدهم، بدون اینکه آسیبی به من برسد.

• اگر تمساح زخمی یا کشته شود

شجره ادامه می‌دهد: بزرگان و اجداد ما معتقدند تمساح برکت آب است. اگر تمساح زخمی یا کشته شود، دریاچه خشک می‌شود و حیات گونه‌های آبی به خطر می‌افتد. در حقیقت وقتی خشکسالی‌های چندساله در منطقه‌ای رخ دهد به اعتقاد اهالی، ساکنان آن روزگاری سبب مرگ یک تمساح شده‌اند. او می‌گوید: نزدیک ۵ سال پیش، رودخانه باهوکلات و آبگیرهای اطراف آن بر اثر بی‌آبی خشک شد. از آن زمان که متوجه شدم در نبود آب رودخانه حیات ۵ تمساح نیز به خطر می‌افتد، اقدام به حفر چاه در بستر رودخانه کردم و آب آن را به داخل رودخانه پمپاژ کردم تا آبگیری کوچکی ایجاد شود.  

وی با اشاره به نیاز مبرم تمساح‌ها به آب برکه در فصل تابستان بیان می‌کند: با آمدن آب داخل بستر خشک برکه، تمساح‌ها آرام گرفتند. در فصل زمستان تمساح‌ها در بوته‌های اطراف برکه آرام می‌گیرند، اما تابستان‌ها باید در آب باشند.

• تغذیه تمساح‌ها در روخانه خشک

ملک‌دینار می‌گوید: یکی از مشکلات، تغذیه تمساح‌ها در مواقع خشکسالی بود. این گونه جانوری از ماهیان و دوزیستان رودخانه تغذیه می‌کند، اما رودخانه خشک، غذایی برای گذران این جانور نداشت. ناگزیر، برای تغذیه تمساح‌ها از اهالی روستا مرغ خریدم که تمساح‌ها از آن استقبال کردند. او با اشاره به لزوم وجود یخچال فریزر ادامه می‌دهد: با ادامه این روند و برای ذخیره غذای تمساح‌ها با صرف ۷۰۰هزار تومان فریزر خریداری کردم.

به گفته وی، تمساح‌ها می‌توانند در طول روز ۵ کیلومتر راه بروند. آنها شامه قوی دارند و وجود همنوع خود در آب را از کیلومترها دورتر تشخیص می‌دهند و به سمت آب حرکت می‌کنند. به همین دلیل در مدت کوتاهی تعداد آنها به ۲۶ تمساح رسید. شجره در ادامه می‌گوید: با افزایش تعداد تمساح‌ها، برای توسعه زیستگاه آنها از محیط زیست درخواست بیل مکانیکی کردم که با موافقت مسئولان عملی شد. بارش‌های اخیر هم البته به آبگیری برکه‌ها کمک کرده است.

پیرمرد فعال محیط زیست می‌افزاید: وقتی به محل برکه می‌روم و آنها را صدا می‌زنم، از داخل آب به طرف صدای من می‌آیند و منتظر پرتاب غذا می‌مانند، بدون آن‌که به من آسیبی برسانند. گاهی ۵ تا ۱۸تمساح در مجاورت من حلقه می‌زنند و من بدون هیچ ترسی به آنها غذا می‌دهم.

• شگفتی گردشگران

شجره در ادامه به اظهار شگفتی گردشگران و مسافرانی که به این منطقه سفر می‌کنند اشاره می‌کند و می‌گوید: گردشگرانی از شهرستان‌های مختلف از جمله تهران، شیراز و اصفهان برای دیدن این صحنه‌ها به باهوکلات مسافرت می‌کنند که از دیدن من کنار تمساح‌ها تعجب می‌گویند و می‌پرسند: مگردر ایران تمساح هم وجود دارد؟  

ملک‌دینار درباره خوی وحشی‌گری تمساح‌ها می‌افزاید: حیوانات دیگری هم مانند گرگ و روباه برای تغذیه شکار می‌کنند اما تمساح لب برکه و در لانه‌اش شکار می‌کند، فقط نباید به محل زندگی تمساح‌ها نزدیک شد.

• حمله تمساح‌ها به یکدیگر

او در ادامه توضیح می‌دهد: سال گذشته یک تمساح ۳ متری تمساح کوچک‌تری را کشته بود. تمساح تلف شده را از آب بیرون آوردم و جسدش را پشت خانه‌ام دفن کردم. نکته جالب این است که کشتن تمساح توسط انسان دیه در بر دارد. گاهی ممکن است یک تمساح از برکه خارج و داخل روستا شود. ملک دینار در این‌باره می‌گوید: اگر تمساحی بر حسب اتفاق وارد روستا شود، مردم روستا به ما اطلاع می‌دهند و من و پسرم با مهارت او را زنده‌گیری می‌کنیم و به برکه باز می‌گردانیم.

او انجام این کارها را وظیفه خود می‌داند و اضافه می‌کند: به عنوان یک حافظ محیط زیست از حفاظت و نگهداری از تمساح‌ها احساس خوشایندی دارم و لذت می‌برم. همان‌طور که یک پزشک در مقابل مریض‌هایش مسئولیت دارد، من نیز برای مراقبت از آنها، گاهی شب‌ها هم به برکه سر می‌زنم. مدیر کل محیط زیست سیستان و بلوچستان با تأیید این مطلب می‌گوید: مردمان ساکن در مجاورت زیستگاه‌های تمساح، همزیستی مسالمت‌آمیزی با این گونه جانوری دارند و آن را نمادی از برکت، روزی و خوشبختی می‌دانند.