چابهار دروازه توسعه بلوچستان و تولید ثروت برای مردم بلوچ

گزارش تحلیلی پایگاه اطلاع رسانی میارجل: بندر چابهار در ساحل شرقی خلیج چابهار و در طول جغرافیایی 60 درجه و 31 دقیقه و عرض جغرافیای 2 درجه و 12 دقیقه در استان سیستان و بلوچستان واقع شده است. این بندر به جهت برخورداری از موقعیت ممتاز در شرق تنگه هرمز و دریای عمان در مسیر خطوط اصلی کشتیرانی به آفریقا، آسیا و اروپا قرار گرفته  و به عنوان کوتاهترین راه ارتباطی و ترانزیتی کشورهای آسیای میانه و افغانستان به بازارهای خلیج فارس، شرق آفریقا و دیگر نقاط جهان مطرح است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی میارجل، آسیای مرکزی یا آسیای میانه سرزمین پهناوری در قارهٔ آسیا است که هیچ مرزی با آب‌های آزاد جهان ندارد. اگر چه مرزهای دقیقی برای این سرزمین تعریف نشده‌است، اما معمولاً آن را دربرگیرنده کشورهای امروزی، ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، قزاقستان، قرقیزستان می‌دانند.  این کشورها برای توسعه خود نیازمند ترانزیت کالا هستند و از آنجا که نزدیکترین دسترسی آنها به آبهای آزاد از مسیر ایران و بندر چابهار می گذرد مصرانه به دنبال استفاده از این ظرفیت بندر چابهار هستند. اخبار مربوط به تعاملات ایران با این کشورها همواره بخش ثابتی با عناوینی مانند تفاهم نامه های فی مابین برای استفاده از اظزفیت های بندر چابهار دارد. برای مثال در هفته دوم آذر ماه سال قبل در دیداری که بین وزیر راه و نیروی ایران با وزرای قرقیزستانی و تاجیکستانی برقرار شد پای اصلی گفتگو بندر چابهار و تلاش برای ایجاد زیرساخت های لازم به منظور دسترسی این دو کشور به امکانات آن بود.

قرقیزستان در سال 2007 اولین جمهوری در آسیای میانه بود که توانست زمینی در چابهار برای ایجاد تاسیسات حمل و نقل در ازای واگذاری 7 هکتار زمین در قرقیزستان به ایران به دست بیاورد. از سوی دیگر منفعت اصلی در تقویت این قطعه از پازل کریدور شمال- جنوب به ایران و به ویژه استان سیستان و بلوچستان می رسد. البته پیش نیاز این مسئله شتاب در ساخت و گسترش زیرساخت های ترانزیتی است. استفاده از این ظرفیت مهم توجه ویژه به زیرساخت های ترانزیتی کشور از جمله تجهیز و گسترش شبکه راه های زمینی، ایجاد راه آهن و همچنین ساخت فرودگاه بین المللی را می طلبد. اتصال چابهار به سرخس و همچنین منطقه مرزی باجگیران در وهله اول از مسیر تجهیز جاده های سیستان و بلوچستان و در مرحله دوم از مسیر ارتباط ریلی کوتاه این دو بخش از سرزمینمان می گذرد. چابهار به همه این دلایلی که گفتیم اهمیت ویژه ای برای هند دارد. اهمیتی که در وهله اول ناشی از اقتصاد رو به رشد هند و میل شدید آن به یافتن نقش بیشتر در بازارهای جهانی و به ویژه خاورمیانه است و از طرف دیگر ناشی از قرار گرفتن چابهار در مسیر انتقال گاز به هندوستان است. هندی ها بر همین اساس مشتاقانه در پی توسعه بندر چابهار هستند. از این گذشته نمی توان از رقابت هند با چین- که در حال توسعه بندر گوادر پاکستان است- نیز غافل شد.

گردشگری ظرفیت بالقوه چابهار برای توسعه بلوچستان

دریای عمان و سواحل آرام و آبی آن به سبب داشتن حداقل دو ویژگی مهم از نظر صنعت گردشگری دارای اهمیت است. اول به علت آب و هوای گرم امکان انواع فعالیتهای تفریحی دریایی را در اکثر فصول سال امکانپذیر میسازد. دوم به سبب ارتباط با آبهای آزاد و زیبا و تمیزی سطح و اعماق آن است که امکان بهره وریهای مختلف را در آن بوجود آورده است. همچنین از آنجا که صنعت گردشگری و ورزش با یکدیگر در تعامل هستند با ترکیب این دو صنعت با یکدیگر گردشگری ورزشی نیز شکل میگیرد که باعث تقویت و تسریع در شکل گیری، گردشگری ساحلی و دریایی میشود، یعنی استفاده از ورزش در صنعت گردشگری که خود میتواند سبب سفر بر پایه تفریح شود، که افراد را به طور موقت از محل زندگی خود دور کرده و طی آن به بازی در سواحل و دریا، تماشای ورزش و مسابقات ساحلی و دریایی از نزدیک و یا تحسین کردن جذابیت های همراه با این فعالیتها بپردازد. اثر ورزش بر صنعت گردشگری ساحلی و دریایی به جاذبه های طبیعی ای مربوط میشود که در حال حاضر وجود دارند و باعث میشوند که گردشگران به آنها توجه داشته باشند.

استفاده از این ظرفیت در وهله اول منوط به تغییر نگاه به بلوچستان و زدودن نگرانی های بیش از حد واقع پر رنگ شده امنیتی، قومیتی و مذهبی است. این به اراده جمعی مردم بلوچستان بر می گردد تا بتوانند با استفاده از ظرفیت ارزان و پر نفوذ شبکه های اجتماعی تصویر کلیشه ای شکل گرفته از منطقه را تغییر دهند. از طرف دیگر به علت فاصله زیاد شهرستان چابهار با مناطق گردشگر فرست کشور و به ویژه تهران به نظر راه اصلی در حیطه جذب گردشگر از توسعه شتابان ظرفیت های فرودگاهی و همچنین تلاش برای تخصیص اعتبارات موقتی به منظور ارائه مشوق های قیمتی در بلیط هواپیما به این منطقه است. باید سهمی از درآمد منطقه آزاد و بندر چابهار با این رویکرد هزینه شود تا جرقه های پر قدرتی برای گرم شدن تنور گردشگری در چابهار و گسترش آن به کل استان زده شود.

چابهار از نگاهی دیگر می تواند نقش موثری در صادرات نیروی کار فراوان منطقه حداقل در قالب خدمه کشتی های تجاری بر عهده بگیرد. به موازات رشد حمل و نقل دریایی در این منطقه و تردد کشتی های باری بزرگ، فرصت های شغلی بسیاری برای مردم منطقه به وجود می آید. این در حالی است که بخش قابل توجهی از خدمه کشتی های باری در منطقه- حتی کشتی های ایرانی- را اتباع هند و پاکستان تشکیل میدهند که می توان در این زمینه مزیت مناسبی برای نیروی کار فراوان بلوچستان ایجاد کرد.