بالشت بلوچی زینت خانه مردم در بلوچستان است

 به گزارش پایگاه اطلاع رسانی میار جل ، از گذشته های دور تا به امروز،انسانها به دنبال راحتی خود سعی در ابداع و اخترعات گوناگون کردند.این نوع نگرش در جوامع گوناگون به طرق مختلفی قابل مشاهده است اما با توجه به شیوه های نوین جوامع قابل قیاس با ملل دیگر نیست.با گذشت قرنها از پیدایش انسانها افکار قدیمی جایگزین افکار جدید در بین عموم مردم بشر شده است اما وجه تشابه هایی با وجود گذشت زمان بسیار طولانی هنوز هم در افکار عموم به وضوح قابل مشاهده است.براساس تحقیقات به عمل آمده توسط کارشناسان در مورد بهره‌برداری بهتر افراد نسبت به فعالیت های که در طول روز انجام می دهند به این نتیجه رسیدند که خواب و استراحت شبانه تاثیر بسزایی در بازده کارایی روزانه افراد دارد.خواب ناکافی علاوه برا کاهش کارایی افراد بلکه مشکلات جدی بر سلامت و روحیه اشخاص می گذارد و به مرور زمان دچار بیماری‌های مختلف می شوند که درمان آن زمان بر و  هزینه بر هست.طبق بررسی های به عمل آمده که انجام شد آنها به این مفهوم پی بردند که خواب کافی و راحت از طریق انتخاب درست در بالشت انجام می شود.شاید برایتان کم اهمیت باشد و به دنبال انواع داروهای شیمیایی و گیاهی باشید اما گاهی با یک تغییر کوچک در زندگی خود ،کمک شایانی به آسایش و آرامش خود میکنیم.اگر کمی در زندگینامه افراد موفق جامعه دقت و مطالعه کنیم خواهیم دید زمان خواب و استراحت از ارزش و جایگاه خاصی در بینشان برخوردار بوده و فعالیت و انرژی بیشتری نسبت به بقیه افراد جامعه دارند و همچنین از تمرکز عالی در انجام امور کاری و شخصی خود برعهده هستند.

تاریخچه بالشت از گذشته تا کنون

اجزای زندگی روزمره ما به گونه ای رقم خورده که با انواع چاشنی های استرس،نگرانی،آلودگی های صوتی طعم دار شده است و شاید برایتان جالب باشد که بدانید چه چیزی باعث أین شگفتی شده که انسانها بعد از گذراندن یک روز پر مشغله چگونه خوابی آسوده و راحت دارند و شاید برخی نیز کنجکاو باشند که تاریخچه و پیدایش بالشت از چه زمانی بوده و نحوه پیشرفت آن به چه صورتی  رقم خورده است.اولین چیزی که از بالشت به ذهن ما خطور میکند یه کیسه با انواع و اقسام اشکال ، که بعنوان زیر سری استفاده می‌شود.با تکامل انسان ها بستر خواب نیز پیشرفت های چشم گیری داشته است و در دوره های متفاوت از انواع وسایل برای داشتن خوابی راحت در شب استفاده می کردند.در بعضی از مناطق جهان در گذشته دور بستر خواب را برای دفع حشرات و جانوران موذی بالاتر از سطح زمین آماده می کردند.مشخصه هایی چون راحتی اغلب بالشت ها را دستخوش تغییراتی می کرد که نقش اساسی را در انتخاب یک بالشت مناسب ایفا میکند و این پیشرفت روز به روز ادامه دارد تا با توجه در کاهش نارضایتی ها در تهیه و انتخاب بالشت مناسب زمینه را برای داشتن خوابی راحت فراهم کنیم.

سلامتی  جسم و جان یکی از فواید بالشت است

بالشت که برای خواب و یا استراحت به کار می رود از اهمیت ویژه ای برخوردار است و شامل اشکال متفاوتی می باشد.اما نکته مهم که حائز اهمیت است نحوه آشنایی و شناخت خودمان  در انتخاب بالشت مناسب می باشد که گاهی سلیقه اشخاص نیز دخیل می شود و انتخاب ها را دچار مشکلاتی می کند.یک بالشت خوب و مناسب که با الیاف مناسب تهیه شده باشد به طبع سلامتی و خواب راحت و کافی را برای ما به همراه دارد.گاهی پیش می آید که در طول شب از نارضایتی بالشتمان از خواب بیدار شده و یا صبح با مشکلاتی از قبیل گردن درد همراه بوده باشیم که انتخاب درست در این زمینه اهمیت بسزایی دارد.بالشت از اجزای اصلی اتاق خواب بشمار می‌آید و بر روی کیفیت خواب ما تاثیر بسزایی می گذارد و با داشتن خوابی راحت در طول شب، از انرژی کافی برای شروع یه روز عالی برخوردار است

بالشت علاوه بر فوایدش مصراتی نیز دارد

اتاق خواب همان طور که به عنوان جایگاه استراحت و آرامش اشخاص به حساب می آید میتواند منشا خیلی از مشکلاتی که در روز با آن گریبان گیر هستیم نیز باشد.بالشت که جز اصلی و جدانشدنی از اتاق خواب به حساب می‌آید عوامل تحریک کننده و تشدید کننده در بسیاری از بیماری ها را شامل می شود.بالشت جزو نقاطی هست که در طول شب و موقع استراحت با پوست صورت به طور کامل در تماس هست و خیلی از مشکلات پوستی در رعایت نکردن بهداشت در نگهداری بالشت ایجاد می شود.گرد و غباری که در هوا موجود است برای افرادی که دچار حساسیت و آلرژی هستند میتواند باعث واکنش حساسیتی شوند.یکی از راههای که باعث رهایی از این ذرات معلق در هوا میشود استفاده از جارو برقی درون اتاق خواب است که باعث نجات از این حساسیت ها شده و سلامتی را به اشخاص هدیه می دهد.زمانی که برای داشتن یک خواب خوب و با کیفیت حساس باشیم بهتر است در انتخاب بالشت مناسب مطالعه و تحقیق کنیم.یک بالشت نا مناسب گاها تاثیرات جبران ناپذیری را بر روحیه و جسم افراد می گذارد.ما تقریبا یک سوم از عمر خود را در خواب به سر می بریم از این رو بهتر است اجزای مناسب برای داشتن خواب راحت را بشناسیم.برای رهایی از همچین مشکلاتی ماهی حداقل یکبار جلد بالشت را شستشو داده و هر سال یک بار بالشت را قبل از معیوب شدن کاملا تعویض کنید زیرا بالشت شبیه یک ترازو عمل میکند و در طول شب تمام عملکرد های بدن را به حالت طبیعی در می آورد.

بالشت هایی که در بلوچستان مورد استفاده قرار می گیرد و از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

بالشت کمری یا لوله‌ای : بالشتی است که به استوانه ای شکل و یا شبیه لوله است ک در ابعلاد گوناگون با توجه به سلیقه و علایق فرد  ساخته میشود و وزن سبکی یا سنگینی آن بر اساس الیافی که داخل بالشت بکار میرود مشخص می شود. بالشت لوله ای یکی از ضروریات زندگی روزمره افراد در منازلشان محسوب می شود.

از گذشته تا به امروز از بالشت های لوله‌ ای کوچکتر در رستوران های سنتی و بین راهی و کافه ها برای استراحت لحظه‌ای مهمان ها استفاده می شود .

ناز بالشت: بالشت کوچکی به صورت چهار گوش که افراد به هنگام استراحت روزانه و خواب از آن استفاده میکنند.

 پشتی:بالشت چهار گوشی که از ناز بالشت بزرگتر بوده که افراد برای تکیه گاه و چیدمان منازلشان از آن استفاده می کنند.

کوسن: نوع دیگری از خانواده بالشت است. بالشتک های کوچک و مربعی شکل هستند ک در چیدمان تخت مورد استفاده قرار می گیرد  و گاهی افرادی که مشکل گودی کمر دارند برای راحتتر خوابیدن و نشستن از آنها استفاده میکنند.اغلب افرادی برای تزیین در داخل ماشین از نمونه های کوچکتر کوسن بعنوان زیباتر کردن تزیینات ماشین به کار می‌برند.

جایگاه بالش در میان مردم بلوچ

اگر به منزل هر شخصی در بلوچستان سری بزنید و مهم نباشد که در کجا و در کدام روستا و آبادی زندگی میکند یک وجه تمایز مشترک را در بین تمامی آنها مشاهده خواهید کرد و آن وجود بالشت هایی است که هم برای زیبایی و زینت هر منزل به کار میرود و هم اینکه برای پذیرایی مهمانان کاربرد مهمی را شامل می شود . در هر نقطه از ایران اگر نامی از بلوچ به گوشتان برسد خواهید دید که بلوچ همراه با رسوماتش در یادها زنده می ماند.در بلوچستان انواع نوع دوخت های سوزن دوزی که ساخته ذهن خلاق زنان بلوچ است را مشاهده خواهید کرد و تلفیق هنرها همراه با رسومات خاص را برای زینت منازلشان به کار می برند. که این یک گام بسیار عالی و کارآمد در جهت زنده نگهداشتن و احترام ما به رسم و رسوماتی است که از گذشتگانمان به ارث برده ایم.به خصوص طراحی هایی که بر روی بالشت ها و رو بالشت ها  انجام می دهند هنر اصیل سوزن دوزی خود را به نمایش می گذارند.

انواع سوزن دوزی بر روی رو بالشتی ها و بالشت های بلوچی انجام می‌شود

در گذشته از سوزن دوزی های خاصی برای بالشت ها و رو بالشتی استفاده می شده است و برای هر نوع دوخت از پارچه مخصوصی برای تهیه و آماده سازی آن استفاده می کردند. در بعضی از جلد بالشت ها از پارچه های ساتن سفید و گاها پارچه های گراف که تارپود درشتی دارند و قابل شمارش هستند استفاده می شود .نمونه ای از دوخت های بلوچی شامل پلیوار دوزی،گراف دوزی،پرکار دوزی،پیت یا نوار دوزی می باشد.برای سوزن دوزی از رنگ نخ های مخصوص استفاده میکنند و شاید جالب است که بدانید در هر منطقه از بلوچستان برای تهیه بالشت از دوختها و رنگ نخ های خاصی استفاده می شود.د ر بعضی از دوخت های سوزن دوزی تنها از دو رنگ به عنوان رنگ اصلی زمینه استفاده می شود.رنگ قهوه ای تیره که نام رنگ قرمز در بین زنان بلوچ شناخته می‌شود و رنگ قرمز که به نام رنگ زرد قابل شناخت است.در مناطقی دیگر نیز از هفت رنگ که رنگهای روشن و شادی است استفاده می شود. و شاید نیز تنها از پنج رنگ در دوخت بکار رود اما چون به دوخت هفت رنگ مشهور هست با نام هفت رنگ شناخته می شود. انتخاب رنگ ها به سلیقه زنان بلوچ بستگی دارد.

مشاغلی که به واسطه بالشت امروزه در بین جوانان رواج یافته است.

در گذشته وقتی مادرهایمان مشغول آماده کردن بالشت جدید برای منزلمان یا خراب کردن بالشت های قدیمی و معیوب و از نو ساختن آنها می شدند به همراه اهالی منزل کارشان را انجام می دادند.گاهی نیز اشخاصی که کارشان حلاجی پنبه توسط کمان بود پنبه را برای بالشت ها آماده می کردند و نرم تر از بالشت های دیگر بودند و به هنگامی که در شب استفاده می کردیم خواب آرامی و راحتی داشتیم.اما با گذشت زمان و روی آوردن اشخاص به شهرها و کوچکتر شدن منازل ،دیگر مکانی برای آماده ساختن بالشت در منازل آپارتمانی وجود ندارد.از این رو مغازه هایی ایجاد شدند که کار گذشته مادران ما را آسان کرده و هر نوع بالشتی که مد نظرمان باشد را سفارش می دهیم و چند روز بعد آماده تحویل میگیریم.همچنین اگر تعجیل داشته باشیم درون مغازه ها بالشت هایی که از قبل آماده فروش گذاشته اند موجود می باشد.خانم هایی نیز منبع درآمدشان از راه سوزن دوزی می باشد بر روی رو بالشتی ها دوخت های زیبایی را انجام می دهند و از این طریق گوشه ای از زندگی را به دست می گیرند تا کمتر دچار سختی های زندگی شوند.

نحوه آماده سازی بالشت بلوچی

برای داشتن یک بالشت مناسب و راحت باید گزینه های خاصی را نظر گذراند که با توجه به مکان قابل استفاده نوع الیاف به کار رفته درون بالشت متفاوت است.وقتی کوچکتر بودم و به دنبال بقیه بچه ها در حیاط منزلمان با عروسک هایم مشغول بازی می شدم گاهی با دیدن بعضی از کارهای مادرم درون ذهن کودکانه ام سوال های زیادی پیش می آمد.یکی از کارهایی که سوال برانگیز و جالب برایم بود میدیدم هر وقت برادرم مرغ سرمیبرید مادر با دقت زیادی پرهای مرغ را کنده و میشست و در جایی پهن می کرد تا خشک شوند و بعد درون کیسه ای جمع می کرد تا اینکه یک روز دیدم مادرم پرهای مرغ را با الیاف دیگری مخلوط کرده و با آن یک بالشت کوچک نرم و قشنگ درست کرد.گاهی نیز با مواد دیگری بالشت های مختلفی درست می کرد.اگر به بازار مراجعه کنید و به صنف فروشندگان نساجی و فروشندگانی که الیاف مخصوص به داخل بالشت را میفروشند مراجعه کنید از تنوع پارچه هایی که برای جلد داخلی بالشت و جلد رویی آن استفاده می‌شود تعجب میکنید و با توجه به نوع بالشت فروشنده شما را راهنمایی میکند که کمتر دچار اشتباه شوید. همچنین فروشندگانی که الیافی همچون تکه های کوچک ابر،پشم شیشه،پر مرغ و الیافی دیگری که از نخ های اضافی و به هم فشرده است موجود بوده و با ترکیب بعضی از این الیاف بالشت مورد نظر را پر می کنند .برای هر بالشت چه کوچک و چه بزرگ از دو جلد استفاده می شود.و جلد داخلی از جنس پارچه ساده تهیه می‌شود ولی جلد بیرونی هم از نظر قیمت ،کیفیت و زیبایی از ارزش بالاتری نسبت به جلد داخلی برخوردار است و هم اینکه انواع سوزن دوزی را بر روی جلد بیرونی انجام میدهند و جلد بیرونی قابل شستشو هم هست.

جایگاه بالشت در بین رسومات بلوچی

برپایی مراسم ازدواج در بین بلوچ ها همچنان شامل رسومات خاصی می شود و در چند مرحله انجام می شود .یکی از این مراحل جهاز برون است.زنان بلوچ به عنوان جهزیه به دختران و پسران خود یکسری وسایل هدیه می دهند که بالشت جز اصلی و مهم در بین جهاز هست و بر روی آن سوزن دوزی های خاصی را انجام می دهند و اتاق حجله عروس را با بالشت هایی که آماده کرده اند تزیین میکنند.در بین بلوچ ها پایندی به سنت ها ملموس و مشهود است. جوانان هنگامی که قصد مستقل شدن در زندگی مشترک را داشته باشند با توجه به نیاز خود خانم های بلوچ بالشت هایی را تهیه و آماده می کنند تا به هنگام ورود مهمانان به راحتی پذیرایی کنند و موجبات آسایش مهمانان را به خوبی پذیرا باشند