زه دوزی لباس، حرفه ای کمهزینه و با درآمد پایدار در بلوچستان
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی میار جل؛ سیستان و بلوچستان سرزمینی است با پتانسیل های بالای هنری در حوزه های مختلف به خصوص هنرهای دستی و ترکیبی، اگر گذری به استان سیستان و بلوچستان و به خصوص بلوچستان داشته باشید زیبایی و فرهنگ و هنر و هنرهای دستی و ترکیب های زیبایی از رنگ های مختلف را در لباس زنان و دختران بلوچ می بینیم که در نقش و نگارهای بی نظیری چشم هر بیننده ای را به طرف خود جلب می کند.
حرفه زه دوزی در کنار حرفه تپه زنی یکی از حرفه هایی هست که سالهاست در دوخت و دوز لباس های زنانه بلوچی یک نیاز اساسی و مهم است که به واسطه آن زیبایی های بی نظیر لباس زنان بلوچ بیشتر و بیشتر می شود و شاید یکی از دلائل قیمت های نسبت بالای لباس زنان بلوچ همین مورد باشد که نیازمند استفاده از نقش و نگارهای بی نظیر باشد که هر کدام به تنهایی نیازمند یادگیری به صورت جامع و کامل هستند و در این گزارش به طور مفصل در خصوص حرفه زه دوزی پرداخته ام و برای پربار تر شدن گزارشمون پای گپ چند نفر از فعالین این عرصه نشسته ام.
زه دوزی لباس شغلی با هزینه کم و با درآمد پایدار در بلوچستان
صنایع دستی و هنرهای دستی یکی از بارزترین و بهترین تخصص هایی است در بلوچستان دارای جایگاه ویژه و مناسبی است ، زه دوزی یکی از روش های خوب و پیشرفته تر و به نوعی به روز تر در بحث سوزن دوزی زنان بلوچ است که دارای جایگاهی خوب و مناسب است و به دلیل راحت تر بودن آن چند سالی است که مورد توجه زنان بلوچ قرار گرفته است ، کاربرد این حرفه و نوع دوخت در لباس زنان بلوچ است و بسیار هم متنوع است و طرفداران زیادی هم نیز دارد.
زه دوزی همان سوزن دوزی ماشینی است
شاید برای خیلی ها سوال پیش بیاید که زه دوزی چیست و چه فایده ای دارد ، در پاسخ به این سوال باید بگویم که بر اساس آنچه که زنان بلوچ می گویند زه دوزی همان سوزن دوزی زنان بلوچ است ، با این تفاوت که در زه دوزی ، این چرخ خیاطی است که به واسطه طبع و سلیقه خیاط آن بر روزی پارچه نقش می آفریند ، زه دوزی بر خلاف سوزن دوزی زنان بلوچ است و در خلق آن مردان بلوچ بیشترین نقش را دارند .
تفاوت زه دوزی با سوزن دوزی و زه دوزی بلوچی
اگر در بلوچستان زندگی کرده باشید حتما متوجه خواهید شد زه دوزی یکی از بارزترین و متنوع ترین نوع دوخت های بلوچی است که شباهت زیادس به حرفه سوزن دوزی دست زنان بلوچ دارد یا این تفاوت که در سوزن دوزی زنان بلوچ هنر دست خود را با استفاده از سوزن و دست بر روی پارچه حک می کنند و به پارچه بی جان نفس و جان و زیبایی تازه می دهند ولی در زه دوزی اینگونه نیست و این هنر را خیاط با استفاده از چرخ خای خیاطی مخصوص زه دوزی بر روی پارچ ها پدید می آورد و به آن زیبایی و جان تازه میدهد.
نقش آفرینی بر روی نقشه های کوبیده شده بر روی پارچه
شاید برای خیلی از شما سوال به وجود بیاید که نقش های زیبا و متنوع زه دوزی روی پارچه چگونه به وجود می آید و دلیل این نقش آفرینی های منظم چیست ؟ پاسخش راحت است ، در زه دوزی دوخت ها بر روی نقشه های از پیش حک شده بر روی پارچه قرار می گیرد ، پارچه هایی که قبل از مرحله زه دوزی توسط هنرمندان دیگر به صورت مهرهای چوبی و یا مهرهخای لاکی و به وسیله رنگ سفید و در اشکال گوناگون حک شده است و سپس به وسیله هنرمند و خیاطی که زه دوزی را فرا گرفته است طرح و نقش های کوبیده شده دوخته و زیبایی اش را نشان می دهد.
زه دوزی شغل مورد علاقه مردان بلوچ است
درست است که موارد استفاده زه دوزی در نهایت برای بانوان بلوچ است ، اما تخصص این حرفه و شغل مانند تپه زنی ، در اختیار مردان و پسران بلوچ است،با گشت و گذار در کارگاههای مختلف این حرفه در سطح حشهرهای بلوچستان به اهمیت جایگاه این رشته توسط مردان پی خواهیم برد ، برای علت این اهمیت به سراغ مهری زن بلوچی رفتیم که سالهاست در این عرصه فعالیت می کند ، مهری می گوید در زه دوزی مردان سلیقه بهتر و بیشتری را خرج کارشان می کنند و به نظر می رسد در این حرفه موفق تر هستد ، علم این حرفه را بهتر یاد گرفته اند و برای جلب مشتری نیز ظرافت کاری بهتری را در زه دوزی هزینه می کنند . رونق این حرفه در بازار های بلوچستان توسط مردان بلوچ یکی از مهمترین وِیژگی های این حرفه در بلوچستان است.
زه دوزی حرفه ای کم هزینه با درآمد مناسب
زه دوزی یکی از آن دست از حرفه هایی است که یاد گرفتن آن توسط علاقمندان هزینه ای کم و درآمدی بالا را دارد ، ابزار یادگیری این حرفه در یک چرخ خیاطی و مقداری پارچه خلاصه می شود و برای یادگیری آن در صورت داشتن فاکتور مهم علاقه ، زمان کمترین نقش را دارد ، نوع و تنوع دوخت ها در زه دوزی سبب شده است که بازار آن پر رونق باشد و مشتری های بیشتری داشته باشد ، با توجه به فراگیری این حرفه در شهرهای بلوچستان به نظر می رسد که پرداختن به این حرفه ی زود بازده برای علاقمندان به ایجاد کسب و کار به صرفه تر باشد .
برگزاری کارگاههای آموزش زه دوزی
در مدت زمان تحقیق میدانی در این حرفه که در شهرستان های ایرانشهر ، بمپور و دلگان صورت گرفت ، شاهد رونق این حرفه در برخی از کارگاههای خانگی بودم که با کمترین امکانات و به راحتی تبدیل به منبع درآمدی برای علاقمندان این حرفه شده بود ، فاطمه عبدالهی زن بلوچ دلگانی در این خصوص می گوید: تا کنون این حرفه را به صورت خانگی به بیش از سی زن و دختر دلگانی آموزش داده است و در مقابل آموزش هنرش هزینه ای ناچیز دریافت کرده است و همه ی آن افراد توانسته اند با فراگیری حرفه زه دوزی در سخت ترین شرایط بهترین درآمد زایی را برای خود و خانواده ی خود داشته باشند ، مریم دیگر بانوی فعال این عرصه در شهرستان بمپور زندگی می کند
وی در گفتگو با خبرنگار میار جل می گوید حرفه ی زه دوزی یک حرفه و صنعت مطمئن و صد در صد تضمینی برای ایجاد شغل در این شهرستان است و با توجه به شرایط اقتصادی موجود در جامعه با کمترین هزینه می تواند برای یک هنرجو ، ایجاد شغل کند ، مریم در این خصوص راهکارهایی هم ارائه می کند که یکی از این راهکارهایش ورود دولت و بخش خصوصی به این بخش از شغل های خانگی است و معتقد است می شود با اندکی برنامه ریزی و سرمایه گذاری در این حرفه بهترین بازدهی را به دست آورد .
بلوچستان سرزمینی با پتانسیل های هنری ارزشمند
در زمان تحقیق در خصوص حرفه ء زه دوزی در روستا و شهرستان های اطراف به این نتیجه رسیدم که این استان و به خصوص بلوچستان دارای سرمایه های ارزشمند و نیروی انسانی توانمندی در زمینه هنرهای دستی و صنایع دستی و کارآفرینی است، زنان و دختران این سرزمین پهناور به راحتی می توانند در صورت حمایت و برنامه ریزی نهادهای دولتی در راستای حمایت از مشاغل خانگی ، تحول عظیمی را در راستای درآمد زایی و ایجاد اشتغال به وجود بیاورند، احساس من این است که به راحتی می توان این مهم را امتحان کرد و امیدوارم که دستگاههای اجرایی با ورورد به این عرصه گام مثبت بهتری را برای بهبود اوضاع اقتصادی در مناطق محروم ، بردارند .
محمد یاسین جلالزهی
نظرات کاربران