تحلیل‌های یک فعال اقتصادی بندری در رابطه با منفعل ماندن منطقه آزاد چابهار/ تسری قوانین به بندر شهی

بهرام محمدپور در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه اقتصادی پایگاه اطلاع رسانی میارجل؛ اظهار داشت: یکی از مشکلات اساسی ما عدم سرویس دهی خط کشتیرانی به صورت منظم است، ما دو مولفه مهم هزینه و زمان در اقتصاد داریم که اگر این بستر فراهم بشود، خیلی از مشکلات ما نیز حل خواهد شد.

وی ادامه داد: در شرایط کنونی صاحبان کالا از مبدأ و مقصد جهت انتقال کالای خود از ما زمان حرکت کشتی را می‌پرسند اما وقتی زمان حرکت کشتی مشخص نیست صاحب کالا نیز نمی‌تواند تصمیم گیری کند و بار خود را بیاورد، از آن طرف نیز کشتیرانی به ما می‌گوید شما بار ندارید و از طرفی هم کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران فقط به بندر کلانتری سرویس می‌دهد!

این کارشناس اقتصادی افزود: آن هم در بیشتر موارد فقط بارهای خاص می‌آورد، درحالیکه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران جایگاه خود را در بندرعباس دارد و خیلی راحت بار را دایرکت می‌کند به بندرعباس و از آنجا می‌برد به دبی، از آنجا هم می‌رود به هند و در حال حاضر در فواصل زمانی 20 روزه به صورت مستقیم از چابهار به هند در تردد است.

تسهیلات عالی بندر به تنهایی کافی نیست

وی در ادامه توضیح داد: با توجه به اینکه تسهیلات عالی نیز سازمان بنادر در زمینه بسته‌های تشویقی از قبیل تخفیفات حقوق و عوارض بندری و دریایی، برای کلیه خطوط کشتیرانی در بندر چابهار به آنها ارائه می‌دهد، که حتی بالاتر از توان خودش نیز در اینجا بسته‌های تشویقی و تسهیلات ارائه داده است، پس دیگر بهانه ای برای خطوط نمی‌ماند.

محمدپور در ادامه بیان داشت: در نتیجه خوب است نهادهای دولتی از قبیل نهاد ریاست‌جمهوری، وزارت اقتصاد و دارایی، استانداری، سازمان بنادر و دریانوردی و سایر نهادهای مرتبط طی یک نشست تخصصی تکلیف خروج کالا از بندر شهید بهشتی به انبارهای منطقه آزاد را طبق یک رویه ای طراحی کنند تا بهانه ای در دست صاحبان کالا و خطوط کشتیرانی نیز نباشد.

وی افزود: در اصل سازمان منطقه آزاد باید پیشگام این حرکت باشد، به عبارتی اگر نگاه مسئولین نگاه توسعه محور است، اقدامات اجرایی الحاق شهر و تسری قوانین منطقه آزاد به دو بندر شهید بهشتی و کلانتری را سریع تر عملی کنند تا با این عمل تحرکات اقتصادی پویاتر و در بدست آوردن سهم تجارت دریایی منطقه ایفای نقش کنیم.

منطقه آزاد تصمیم خودش را بگیرد

این کارشناس اقتصادی در ادامه اظهار داشت: برای مثال باید به گمرک کمک کنیم، منطقه آزاد نیز باید تصمیم خودش را بگیرد که واقعا چه می‌خواهد بکند و خوشبختانه الان گمرک چابهار همت بالایی در این امر دارد، همکاری خیلی خوبی نیز انجام داده است و حتی اقدامات گمرک فراتر از منطقه آزاد است، که این امر واقعاً جای تشکر ویژه دارد.

بهرام محمدپور در ادامه گفت: باید طوری باشد که صاحبان کالا اطمینان داشته باشند بندر شهید بهشتی نیز منطقه آزاد است اما هنوز بیشتر صاحبان کالا فکر می‌کنند فقط بندر کلانتری جزو منطقه آزاد است در حالی که چنین چیزی صحیح نیست و قوانین منطقه آزاد به بندر شهید بهشتی نیز تسری پیدا کرده است و در نتیجه اکنون تکلیف منطقه آزاد خیلی سنگین تر شده است.

وی عنوان داشت:در بحث تسریع اجرای قوانین و عبور کالا از بندر شهید بهشتی به منطقه آزاد، صرفاً در حد کلیات و یک کاغذ بدون تدوین نحوه اجرای دستورالعمل‌ها باقی مانده است و هنوز جنبه اجرایی ندارند، صرفاً این که شهر و بندر شهید بهشتی منطقه آزاد شده است کافی نیست و باید این موضوع جنبه عملیاتی بگیرد اگر نه بگویند اصلاً چرا چنین کاری (تسری) کرده‌اند.

با حلوا حلوا گفتن دهان شیرین نمی‌شود

این کارشناس  افزود: وقتی که بندر شهید بهشتی منطقه آزاد شده است، باید این اتفاق یک خروجی هم باید داشته باشد، الان دقیقا حلوا حلوا می‌گویند اما با حلوا حلوا که دهان شیرین نمی‌شود، زمانی که نحوه اجرایی پیدا می‌کند، شیرینی آن هم دهان مردم و صاحبان کالا پیدا خواهد شد.

وی توضیح داد: همچنین برای پویایی بندر یک اپراتور بسیار قوی نیاز داریم که ارتباطات قوی با خطوط کشتیرانی داشته باشد، در کشورهای خارجی مرسوم است که اپراتورها خودشان دنبال کار بازار و بازاریابی می‌افتند، کار بازار برای به دست آوردن سهم از تجارت دریا است و باید برای تحقق این امر تلاش بشود، یعنی باید بخش‌های مختلف بازرگانی فعال بشوند و این یک دست صدا ندارد، بلکه کل کشور باید بخواهد، مثلا کل وزارت خارجه و بخش اقتصادی آن نیز باید فعال بشود.

محمدپور افزود: متاسفانه ما در این قسمت نقش اقتصادی وزارت خارجه و رایزن‌های اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت در آسیای میانه و آسیای شرقی را خیلی ضعیف و کمرنگ می‌بینیم، زیرا ما یک هدف گذاری طولانی مدت و یک استراتژی درست و درمان نداریم، نباید از این نکته غافل شویم که هدف ما از توسعه چه بوده است؟

هدف از توسعه منطقه چیست؟

این تحلیلگر اقتصادی در ادامه گفت: هدف ما به دست آوردن سهم بازار است و می‌خواهیم سهم بازار خودمان را به دست بیاوریم، کارهای لازم چیست، لازمه آن این است که شما وزارت امور خارجه و قسمت‌های اقتصادی آن را فعال کنید، قسمت‌های بازرگانی‌مان را باید فعال کنیم و سوم اینکه باید یک اپراتور قوی داشته باشیم که بتواند ارتباط با خطوط کشتیرانی داشته باشد، راهش این نیست که ما تکان می‌خوریم می‌گویند تحریم هستیم.

وی ادامه داد: مگر تا الان که تحریم بوده ایم کار اقتصادی پیش نمی‌رفت، الان نیز باید همین طوری پیش برود، متاسفانه ما همه چیز را به تحریم گره زده ایم در حالی که اگر کسی شمّ اقتصادی داشته باشد می‌تواند سهم خود از بازار دریا را به دست بیاورد، شما حساب کنید وقتی یک کانتینر می‌خواهد جابه‌جا بشود، چقدر ایجاد اشتغال می‌کند، کشتیرانی، حمل و نقل، کارگران و مرزها فعال می‌شوند، آپاراتی‌ها، رستوران‌ها و ... چندین شغل مستقیم و غیر مستقیم نیز به راه می‌افتند.

شغل باشد امنیت هم خودش خواهد آمد

وی در ادامه توضیح داد: این موضوع به همه نان می‌رساند به این شکل امنیت هم می‌آید؛ ما نباید به فکر این باشیم که در اینجا فقط یک بشکه نفت بفروشیم، الان خیلی از کشورهای مدرن و پیشرفته دنیا به سمت ارائه خدمات گام برداشته‌اند، کشورهایی مانند دبی، سنگاپور، ترکیه و خیلی از کشورهای اروپایی به سمت تجارت دریایی رفته‌اند.

بهرام محمدپور بیان داشت: ترانزیت فلسفه وجودی چابهار است، باور کنید اگر این نعمت و پتانسیل‌ها در سایر استان‌ها بود، به نحو احسن از آن استفاده می‌شد، شما ببنید ورود یک کانتینر ترانزیتی چقدر درآمد ارزی ایجاد می‌کند، وظیفه اصلی ما این است که این‌ها را باید تفهیم و یادآوری کنیم در حالی که خیلی‌ از مسئولین اهمیت ترانزیت را می‌دانند اما در چرایی عدم اجرایش باید چکش کاری شود و هر از چندگاه یکبار، بایستی تلنگری بزنیم.

این کارشناس آگاه اقتصادی در خاتمه تصریح کرد: اگر بحث منطقه آزاد در سیستان و خطوط کشتیرانی فعال شوند، چابهار توسعه پیدا می‌کند و از کشتیرانی نیز انتظار می‌رود به همان اندازه که به بندرعباس توجه ویژه دارند به بندر شهید بهشتی داشته باشند و برای ارائه برنامه منظم، اقدام کنند.