نقش نخبگان در جوامع کلیدی، حساس و بسیار تاثیر گذار است
یک فعال آموزشی و فرهنگی می گوید : مهمترین وظیفه نخبگان بلوچ برقراری ارتباط با جوانان مستعد و حمایت و راهنمایی آنان، ایجاد مراکز علمی در منطقه و حمایت از این نوع مراکز، حضور و تاثیر گذاری بیشتر در منطقه و عدم فاصله گرفتن از مردم و سرزمین خود جهت ایجاد خود باوری بیشتر در جوانان آینده ساز منطقه است.
پایگاه اطلاع رسانی میارجل در ادامه بولتون خبری خود برای معرفی افراد شاخص ، فعالان سیاسی ، فرهنگی ، اجتماعی ، ورزشکاران و فضای مجازی بلوچستان گفت و گویی با یوسف چاکری فعال فرهنگی و آموزشی بلوچ ترتیب داده است.
خودتان را کامل معرفی کنید و در مورد حوزه فعالیت های خود برای مخاطبان ما بگویید.
یوسف چاکری هستم یکم خرداد سال 74 در یک خانواده متوسط در شهر کتیج واقع در شهرستان فنوج استان سیستان و بلوچستان به دنیا آمدم ، دوران تحصیل از ابتدایی تا دوره متوسطه را در مدارس همین شهر گذراندم و با بالاترین رتبه در شهرستان (در کنکور سال ۹۲) در رشته علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان زاهدان پذیرفته شدم در دوران دانشجویی یک بار به عنوان دانشجوی نخبه اهل سنت در بین دانشجویان استان از سوی دفتر نهاد رهبری در امور اهل سنت انتخاب شدم. مسئولیت فرهنگی و آموزش بسیج دانشجویی را در دوران کارشناسی در دانشگاه بر عهده داشتم مولف دو کتاب آموزشی بوده و اکنون به لطف یزدان و حمایت همه ی عزیزان سه سال است که در مدارس شهرستان فنوج مشغول تدریس هستم و به عنوان معلم برتر شهرستان و معلم موفق در جذب خیرین انتخاب شده ام.
در حوزه آموزش و ترویج کتابخوانی نیز فعالیت دارم و اقدامات خیلی خوبی در این زمینه انجام داده ایم که از جمله آنها برگزاری چندین کارگاه آموزشی در مرکز بخش کتیج برای نخستین بار و تلاش های گسترده برای جذب دانش آموزان و والدین به امر کتاب و کتابخوانی با الگو گیری از اساتیدی همچون استاد عبدالحکیم بهار مروج برتر کتاب کشور و کاندید جایزه بین المللی آستریدلیند گرن و حمایت عزیزان دیگر از اقصی نقاط کشور بوده است.
در حوزه آموزش هم در برنامه های مختلف آموزشی شهرستان خود و دانش آموزانم شرکت کرده و رتبه کسب کردیم اگر چه هدف ما کسب رتبه نبود و اعتلا و پیشرفت خود و دانش آموزانم بوده و است؛ برای سال آینده نیز برنامه ی ویژه ای برای شکل دهی شبکه ی ترویج کتابخوانی در شهرستان فنوج با کمک همکاران و همفکرانم داریم.
مهم ترین ظرفیت ها و پتانسیل های فرهنگی و اجتماعی بلوچستان را در چه میبینید؟
در مورد ظرفیت های فرهنگی و اجتماعی به چند مورد اشاره می کنم :
زبان با ریشه ی چند هزار ساله ، آداب و رسوم غنی و اصیل قوم بلوچ ، صنایع دستی و سوزن دوزی های بی نظیر زنان هنرمند قوم بلوچ ، به راستی که اگر برای صنایع دستی منحصر به فرد و سوزن دوزی های چشم نواز قوم بلوچ به خوبی از سوی نهاد های مدنی و دولتی سرمایه گذاری گردد ظرفیت عظیمی در جهت شناساندن فرهنگ اصیل و کهن این قوم و ایجاد اشتغال پایدار زنان و مردان این سامان است تا از این طریق در واقع با خودکفایی آنان از تعداد بیکاران کشور هم کاسته شود.
2. جوانان نخبه و مستعدی که نوید آینده درخشان برای این قوم دارند و اگر استعداد و توانایی آنها به خوبی شناخته شود حرف های زیادی برای گفتن دارند. به عنوان مثال یکی از همین جوانان امسال با کمترین امکانات در زمینه ورزشی، به المپیک راه یافت این نشان دهنده ظرفیت بالقوه جوانان ما دارد که باید بالفعل شود و توصیه های مقام معظم رهبری در بیانیه گام دوم انقلاب باید چراغ راه مسئولیت کشوری قرار بگیرد تا بدخواهان نظام بر طبل اختلافات قومی و مذهبی نکوبند و ایرانی آباد تر با حضور همه ایرانیان داشته باشیم.
3.دختران و زنان بلوچ بیشتر از قبل، قابلیت و توانایی های خود را نشان داده و اگر فضای بهتری برای فعالیت هایشان باشد و حمایت جامعه محلی و مسئولین بیشتر باشد قطعا خدمات شایانی به نظام خواهند کرد نمونه برجسته بانوان ایرانی خانم ها زهرا اربابی مسئول ارشد دولتی کشورمان و خانم حمیرا ریگی سفیر ارزشمند میهن مان هستند.
4. مناطق گردشگری و جاذبه های تاریخی :
بلوچستان آثار تاریخی بیشماری دارد که نشان دهنده قدمت این قوم اصیل آریایی است که ظرفیت مهمی برای جذب گردشگر و اشتغال جوانان است اگر مسئولین به خوبی این بخش را ببینند و سرمایه گذاری نمایند.
از سوی دیگر فرصت ویژه بازارچه های مرزی و هم مرز بودن با چند کشور با اشتراکات فرهنگی، سواحل دریای مکران ، گل فشان های زیبا ، بی نظیر ، کوه های مینیاتوری چابهار ، کوه تفتان، باغات منطقه و مکان های گردشگری دیگر سرمایه ای عظیم در جذب گردشگر /توریست و شناساندن بهتر قوم بلوچ، جذب سرمایه و توسعه همه جانبه استان است که با گماردن مدیران مدبر ، متعهد و مسئولیت پذیر در راس امور می توان سیستان و بلوچستان را از یک استان محروم به منطقه ای توسعه یافته بدل کرد که این هم نیازمند اعتماد به سرمایه انسانی جوان و کاربلد استان و کشور است که اگر این اعتماد شکل بگیرد و فضای لازم ایجاد و سرمایه گذاری شود در شرایطی که ما تحریم های ظالمانه دشمنان را داریم با یک نگاه مناسب به ظرفیت های داخلی و منطقه ای می توان مشکلات را به حداقل ممکن رساند.
مهم ترین آسیب های اجتماعی و فرهنگی بلوچستان درحال حاضر چیست و چه باید کرد؟
از جمله آسیب های اجتماعی فرهنگی می توان به این موارد اشاره کرد:
1. سرمایه گذاری عظیم رسانه ای غرب برای ضربه زدن به همه ی اقوام ایرانی و ادغام شدن فرهنگ اصیل بلوچی با دیگر فرهنگ ها بدون آمادگی و آموزش کافی اگر چه ادغام شدن فرهنگ ها امری انکار ناپذیر است و اگر آمادگی لازم باشد می توان خرده فرهنگ های آن را انتخاب و در کنار فرهنگ خودمان به کار گرفت اما در صورت عدم آمادگی فرهنگ جدید می تواند جایگزین فرهنگ ما گردد.
2. بی سوادی والدین و بازماندگی کودکان از تحصیل به دلیل عدم وجود فرصت های آموزشی برابر که ضربه ی مهلکی به جامعه ما زده است و اوج آن را در دوران کرونا احساس کردیم که به دلیل عدم فراهم بودن زیرساخت مناسب تعداد بسیاری از دانش آموزان با وجود همه تلاش های جامعه فرهنگی از تحصیل مناسب محروم ماندند.
3. بیکاری و در نتیجه فقر به دلیل عدم آموزش مناسب در دوران کودکی و نوجوانی، همچنین عدم ایجاد فرصت های شغلی مناسب از سوی نهاد های مختلف
4. گرفتار شدن جوانان به اعتیاد به دلیل عدم برخورداری از فضای مناسب برای پر کردن اوقات فراغت کودکان،نوجوانان و جوانان از جمله سالن ها و زمین های ورزشی مناسب، پارک ها و فضاهای سبز، سینماها و کتابخانه های مناسب، عدم آموزش مناسب و البته بیکاری همه ی این ها دست به دست هم داده اند که تعداد جوانان آلوده به اعتیاد روز به روز بیشتر شود.
5. سست شدن بنیان خانواده و بالارفتن آمار طلاق به دلیل عدم آموزش های لازم در این زمینه، فشار والدین به فرزندان خود برای انتخاب گزینه های مد نظر آنان و بیشتر ازدواج های فامیلی و ازدواج در سنین پایین اشاره کرد.
6. بالارفتن نرخ سرقت و البته اشتغال به شغل های کاذب مانند گازوئیل کشی که این هم می تواند با یک مدیریت مناسب نهاد های مسئول به یک منبع درآمد برای ساکنان استان به دلیل شرایط مرزی استان بدل شود.
7. خشونت علیه بانوان و عدم فرصت مناسب برای حضور و ظهور آنان در اجتماع به دلیل تعصبات قومی غیر معقولانه
8. حاشیه نشینی و افزایش تعداد کودکان کار از جمله دیگر آسیب های اجتماعی است که می توان به آن اشاره کرد نمونه حاشیه نشینی منطقه جنگلوک چابهار است که چندی پیش بیشتر سرپناه مردم در آتش سوخت.
9. مورد دیگر سیل اخیر است که ویرانی های بی شماری به بار آورد که اگر چه یک مخاطره طبیعی است اما به دلیل شرایط خاص مردمان این سامان و مشکلات خاص آنان از قبیل نداشتن سرپناه مناسب،دسترسی به راه های مناسب و ... می توان در جمله آسیب های اجتماعی به حساب آورد.
راهکارهای اجتماعی و فرهنگی برای رسیدن قوم بلوچ به جایگاه واقعی خود در کشور را در چه می بینید؟
از جمله راهکارهای اجتماعی و فرهنگی برای رسیدن قوم بلوچ به جایگاه واقعی آن به موارد زیر می توانم اشاره نمایم:
1.توسعه زیرساخت های آموزشی و توجه ویژه مسئولین و خانواده ها به آموزش با کیفیت سرمایه های انسانی قوم بلوچ
2. ارتقاء جایگاه و به عبارتی تقویت و تحکیم بنیان خانواده، آموزش خانواده ها و بها دادن به بانوان مستعد این قوم که سرمایه های ارزشمندی هستند که باید دیده شده و شرایط فعالیت شان فراهم گردد.
3. حمایت همه جانبه علما، معتمدین، متنفذین، نمایندگان مجلس از نخبگان و سرمایه های این قوم برای تصدی سمت های مهم حاکمیتی بدون توجه به نسبت های قومیتی
4. تلاش هنرمندان و رسانه های محلی وملی برای معرفی ظرفیت های قوم بلوچ
5. نگاه راهبردی به ظرفیت های روستایی از جمله: جاذبه های گردشگری، زنان هنرمند و ایجاد مجتمع های تفریحی و گردشگری و کارگاه هایی جهت اشتغال زنان هنرمند
6. با توجه به شرایط قومی و طایفه ای استان، طوایف مختلف می توانند با همدلی و همکاری از ظرفیت طوایف مختلف در جهت رساندن قوم بلوچ به جایگاه واقعی آن بهره ببرند.
7. تشکیل سازمان های مردم نهاد از سوی جوانان و همدلی و هم اندیشی بیشتر آنان برای زدودن گرد محرومیت و تلاش برای توسعه خانه به خانه مردمان اصیل بلوچ
شما مهم ترین وظیفه نخبگان بلوچ در شرایط فعلی فرهنگی و اجتماعی بلوچستان را در چه می بینید؟
نقش نخبگان در تمامی جوامع برای شتاب بخشی به توسعه سرزمین شان نقشی کلیدی، حساس و بسیار تاثیر گذار است بنده نخبگان جامعه را همانند پیامبران جوامع می دانم که مردم آن جامعه آنان را راهنما و چراغ راه خود دانسته و چنانچه این سرمایه های ارزشمند مسئولیت پذیری و تعهد نسبت به خاک خود داشته و تلاش و از خود گذشتگی نشان دهند ،سختی ها و مصائب را تحمل و جوامع خود را به نحوه شایسته و بایسته هدایت و راهنمایی کنند یقین بدانیم آن جامعه به سرعت مسیر توسعه و تعالی خود را پیدا خواهد نمود. البته که نخبه تعاریف متفاوتی داشته باشد و اما به طور کلی شاید بتوان گفت مهمترین وظیفه نخبگان بلوچ برقراری ارتباط با جوانان مستعد و حمایت و راهنمایی آنان، ایجاد مراکز علمی در منطقه و حمایت از این نوع مراکز، حضور و تاثیر گذاری بیشتر در منطقه و عدم فاصله گرفتن از مردم و سرزمین خود جهت ایجاد خود باوری بیشتر در جوانان آینده ساز منطقه است.
نقش کار رسانه ای در کمک و پیشرفت بلوچستان را چگونه می بینید؟
رسانه ها، امروز جهان را به تسخیر خود در آورده اند و به دلیل اهمیتی که در جوامع دارند عصر حاضر را عصر سلطه ارتباطات دانسته اند.
رسانه ها انواع و کارکرد های مختلفی دارند و مردم استان ما باید نقش رسانه را در توسعه جوامع درک کنند در سال های اخیر بعضا مشاهده کرده ایم که افرادی با ساختن فیلم هایی چهره نامناسبی از استان به هموطنان ما نشان داده اند . اقشار مختلف مردم استان باید بدانند دنیای امروز دنیای رسانه های نوین است و باید با رسانه های مختلف دیداری، شنیداری ، مکتوب و...ظرفیت های مختلف خود را به جهانیان معرفی نماییم. جوانان ما باید با تولیدات رسانه ای با کیفیت ظرفیت های بی بدیل بلوچستان از جمله جاذبه های گردشگری و تاریخی و مذهبی آن، هنر دست زنان و صنایع دستی آنان ، میوه ها و زمین های مستعد کشاورزی و باغات ،معادن استان، زبان ، فرهنگ،آداب و رسوم و پوشش زیبا و منحصر به فرد قوم بلوچ و نخبگان خود را به خوبی نشان دهد تا توجه همگان را به بهشت ایران یعنی بلوچستان جلب نمایند.
از سوی دیگر باید کمبود ، محدودیت ها و مشکلات مختلف توسعه ای استان را به شکل صحیح و قانونی رسانه ای و پیگیری کنند تا نگاه و حمایت سازمان ها و نهاد های دولتی و مردم نهاد را جلب نمایند و بدون شک بدون فهم نقش رسانه در توسعه هر منطقه و عدم بکار گیری صحیح آن ما به شدت از توسعه همه جانبه باز می مانیم.
درحال حاضر بالاترین نقاط قوت و ضعف را در حوزه بلوچستان به عنوان یک نخبه بلوچ در چه می بینید؟
این سوال از چند منظر قابل واکاوی است:
1. فرهنگ، سنگ زیربنای توسعه ی یک جامعه است. فرهنگ بلوچ باتوجه به غنای چند صد هزار ساله باعث انسجام، وحدت و همدلی بین اقوام بلوچ می شود که از نقاط قوت محسوب می شود. اما نقطه ضعفی که هست وجود همین عصبیت و تعصبات غیرمعقولانه است که متاسفانه جلوی خیلی از نوآوری ها و شکوفایی خیلی از استعداد ها رو می گیرد که نمونه آن حضور کمرنگ زنان در عرصه های مختلف است.
اقتصاد ، از نظر اقتصادی باتوجه به آبراهه مهم و سواحل مکران و بندر گواتر یا همان گوادر همچین صنعت شیلات و موقعیت بندرگاهی چابهار که هم از لحاظ اقتصادی و هم از لحاظ گردشگری حائز اهمیت است . موقعیت مرزی استان و ایجاد بازارچه های مرزی، ظرفیت خیلی خوب کشاورزی استان، جاذبه های مختلف توریستی همه نقاط مثبت جهت توسعه استان می تواند باشد، اما متاسفانه عدم استفاده مناسب این ظرفیت های مسیر توسعه استان ما را کند نموده است.
از نظر اجتماعی استان ما داری تعداد زیاد نیروی جوان و فعال است و همچنین بیشترین آمار ازدواج رو شاهد هستیم. اما باتوجه به اینکه درصد نیروی جوان ما بالا است پس تعداد افرادی که وارد بازار کار باید بشوند و نیاز به شغل متناسب با رشته تحصیلی خودشان را دارند هم طبیعتا بالا خواهد بود که متاسفانه درصد بیکاری بیداد می کند و طبق صحبت های قبلی، سوال شماره ۲ این بیکاری خودش سرمنشا آسیبهای اجتماعی بیشماری خواهد شد.
و نکته دیگری که است متاسفانه به علت ناآگاهی و بیسوادی مردم است خیلی از آنان از حقوق شهروندی خود آگاه نیستند که خود نقطه ضعفی برای ما می تواند قلمداد شود.
از نظر سیاسی مردم بلوچ همیشه ثابت کرده اند که پیرو آرمان های امام و انقلاب اسلامی ایران هستند و همیشه با اکثریت ممکن در صحنه حضور داشتند، نمونه آن انتخابات مجلس و ریاست جمهوری است که استان ما در زمره استان های است که بیشترین شرکت کننده را داشته است. از سویی چون این استان بیشتر به صورت ایلی ، طایفه ای و عشیره ای زندگی می کنند و علمای مذهبی هم جایگاه ویژه ای دارند بنابراین نظر ریش سفیدان، سران طوایف و علما را هم قبول می کنند که این خود در بزنگاه ها باعث وفاق و انسجام ملی می شود.
اما نکته ای که نباید از آن غافل بشویم این است که طوایف با توجه به خرد جمعی شایستگان را در انتخابات ها بعنوان منتخب خود معرفی تا قطار توسعه متوقف نشود.
دوست دارید بلوچستان ۲۰ سال آینده چگونه باشد؟
به شخصه بلوچستانی را انتظار می کشم که:
1. فضاهای آموزشی مدرسه ای و آکادمیک به قدری توسعه یابند که همه ی کودکان، نوجوانان و جوانان بلوچ از آموزش ایده آل بهره مند شوند و هیچ کودکی ( به ویژه دختران) به دلیل نبودن مدرسه در روستا و شهر خود و مشکلات والدین و... از تحصیل باز نمانند.
2. ساختار های اداری اصلاح و نخبگان بلوچ فرصت ظهور بیشتر قابلیت ها و نقش آفرینی بیشتر در توسعه محلی ،ملی و بین المللی را داشته باشند.
3. با استفاده از ظرفیت های بالقوه بلوچستان من جمله سواحل مکران ،موقعیت تجاری و بازگانی منحصر به فرد آن ، موقعیت مرزی استان، معادن ارزشمند ، ایجاد شهرک های صنعتی ، توسعه کارخانه بافت بلوچ و ایجاد کارخانه های مختلف، توسعه گردشگری و جذب توریست، استفاده از ظرفیت کشاورزی استان ، ایجاد خانه های کارآفرینی و شناسایی بیشتر صنایع دستی و سوزن دوزی های بلوچستان زمینه اشتغال حداکثری جوانان فراهم و فقر و بیکاری ریشه کن گردد.
4. شبکه ی راه ها توسعه و دسترسی آسان مردم به شهرهای داخلی و برون استانی به صورت زمینی ،دریایی و هوایی به سهولت فراهم گردد.
9. توجه به آموزش، فرهنگ، خانواده و ظرفیت های موجود می تواند مقدمه ای باشد برای رسیدن ما به چشم انداز های متعالی مان ، آن گاه که جامعه ما جامعه ای باسواد و دوستدار کتاب باشد و برای رشد و توسعه فردی و اجتماعی یکدیگر تلاش نماییم یقین بدانیم به آمال خود نزدیک خواهیم شد.
بطور کلی می توان گفت تلاش ، پیگیری و احساس مسئولیت همه اعم از مسئولین ، نخبگان، علما و معتمدین ،متنفذین و اقشار مختلف مردم اگر هر کس در جایگاهی که داره یک قدم برای اعتلا و پیشرفت جامعه ی خودش برداره سرعت پیشرفت تصاعدی بالا میره. مثلا من اگر معلمم درست تدریس کنم و از روش های نوین استفاده کنم و مهارت های مورد نیاز بچه ها رو به آن ها آموزش بدهم؛ آن کسی که کشاورز و کارمند و کارگر و... هست کار خودش رو درست انجام بده و قدم های مثبتی برداره حتما پیشرفت حاصل خواهد شد.
نقش خواص فرهنگی و اقتصادی بلوچستان برای رسیدن به این پیشرفت ها چیست ، نقش خود مردم بلوچستان چیست؟
در مورد نقش خواص در سوالات قبل مفصل صحبت کردیم اما مردم ما باید بدانند که شایستگی و صلاحیت بهترین جایگاه های ممکن را دارند و می توانند با خودباوری، تلاش، پشت کار و تعامل و ارتباط با افراد مختلف، توجه به امر آموزش و ارتقاء دانایی و توانایی های خود و جامعه محلی به چشم انداز های توسعه ای خود دست یابند.
چنانچه نکته یا حرف خاصی در پایان دارید بفرمایید.
تشکر و قدردانی می کنم از دعوت بنده برای حضور در این گفتگو امیدوارم توانسته باشم به سوالات شما پاسخ دهم.
سخن آخر آنکه در گذشته اطلاعات به اندازه آب درون یک کوزه بود و افراد سعی می کردند تا آخرین قطره آن را بنوشند و سیراب شوند اما امروز دنیای اطلاعاتی ما به اندازه اقیانوسهاست و اما ما انسان های بهانه جو و از آن استفاده نمی کنیم.
خطاب به جوانان سرزمین مان می گویم: روز به روز برای دستیابی به بالا ترین جایگاه ها، علم و دانش و آگاهی خود را بالا ببرید و از شرایط و تنگناهای کشور نا امید نشوید که وعده قرآن مجید حق است : ان مع العسر الیسرا
شاد و پیروز و موفق باشید.
گفت و گو از یونس رییسی
نظرات کاربران