مسائل شب های قدر و اعتکاف در ماه مبارک رمضان+ فیلم

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی میارجل؛ خداوند متعال در قرآن کریمش، منزلت شب قدر را از هزار ماه برتر دانسته است. هزار ماه اشاره به عمر کامل انسان یعنی 83 سال دارد. طبق تفاسیر قرآن کریم، گویا خدای متعال خواسته به ما بفهماند اگر در دنیا عمری به اندازه 83 سال داشته باشیم و تمام لحظات آن را در حال عبادت باشیم، باز هم به عظمت عبادتی که در شب قدر می‌توانیم به‌جا بیاوریم نخواهیم رسید.

در این باره در قرآن کریم می‌خوانیم که «لَیلَةُ الْقَدْرِ خَیرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ» به این معنا که شب قدر از هزار ماه برتر است. اما آن‌طور که در تفاسیر قرآن کریم به آن اشاره شده، منظور از برتر بودن و فضیلت از بعد عبادت است.

این مفهوم با رویکرد کلی قرآن کریم هم سازگار است، چون مقصود از تمامی آیات الهی آن است که انسان را به خدای خود نزدیک کند، پس بعید نیست که غرض از برتری شب قدر بر هزار ماه از لحاظ عبادت باشد که عبادت در این شب از عبادت در هزار ماه بالاتر و افضل است.

حضرت رسول اکرم (ص) پایبندی و اشتیاق زیادی داشتند و آن حضرت می فرمایند برای معتکف تمام اوقاتش (اگرچه مشغول خوردن، نوشیدن، خوابیدن باشد) عبادت محسوب خواهد شد.

آنحضرت صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: «اگرشخصی جهت خشنودی خداوند، یک روز به اعتکاف بنشیند، خداوند بین او و جهنم، به اندازه ی سه خندق فاصله خواهد انداخت که فاصله ی خندق ها از مسافت بین زمین و آسمان نیز طولانی تر خواهد بود.

حقیقت اعتکاف: اعتکاف عبارت است از ماندن مدت زمانی (کم یا زیاد) در مسجد با نیت اعتکاف.

حکم اعتکاف در دهه‌ی اخیر ماه مبارک رمضان: اعتکاف سنت موکّده علی‌الکفایه است، یعنی اگر یک نفر از اهل محله به اعتکاف بنشیند، بقیه‌ی اهالی به سبب ترک آن گنهکار نخواهند شد اگر چه از این فضیلت بزرگ محروم می شوند و در صورتی که همگی آنرا ترک کنند، همه گنهکار خواهند شد.

برای انجام و ادای اعتکاف سنت که دهه اخیر رمضان وقت آن است، شخص باید عصر روز بیستم رمضان قبل از وقوع غروب و شروع شب 21 رمضان، در مسجد حاضر شود و با رویت و ثبوت شرعی هلال شوال در 29 و یا تکمیل 30 روز رمضان اعتکافش تمام می‌شود.

در چه مساجدی اعتکاف جائز است و کدام یک افضل است:

بنابر قول راجح، اعتکاف در هر مسجدی جائز است اما از همه افضل تر مسجدالحرام (مکّه مکرّمه) است سپس مسجدالنبی صلی‌الله‌علیه‌ و‌ سلّم (مدینه منوّره) سپس مسجدالاقصی سپس مسجد جامع و سپس مسجد محلّه.

محدوده‌ی مسجد: هر حصه از مسجد که برای اداء نماز است و آنجا نماز خوانده می‌شود (تابستان یا زمستان) مسجد محسوب می گردد و جائیکه مخصوص نماز نیست، مانند: محوطه ای که برای گذاشتن کفش ها است، اتاق امام و یا جماعت تبلیغ، کتابخانه، انبار، وضوخانه و امثال آن از حکم مسجد خارج هستند.

فاسد کننده های اعتکاف:

بدون عذرشرعی، خارج شدن ازمسجد، خواه در حال فراموشی یا اشتباهاً و یا قصداً باشد در هر صورت اعتکافش باطل می‌شود.

اگر معتکف گمان کرد که محلی جزو مسجد است، درحالی که نبود و به آنجا رفت، اعتکافش باطل می‌شود، لذا قبل از هر چیز معتکف از محدودی مسجد آگاهی حاصل کند.

باطل شدن روزه سبب باطل شدن اعتکاف می شود.

عمل جنسی با اهلیه، اعتکاف را باطل می‌کند، البته بوسیدن و بغل گرفتن و امثال آن با وجودی که مکروه است اما تا زمانی که انزال نشود، اعتکاف را باطل نمی‌كند.

عذرهایی که بنابر آن می توان از مسجد خارج شد: ۱. توالت رفتن ۲. غسل جنابت (بسبب احتلام) ۳. وضو (درصورت نبودن امکانات وضو گرفتن در مسجد) ۴. اذان دادن ۵. شرکت در نماز جمعه ۶. تهیّه غذا (اگر شخصی نباشد که این کار را برای او انجام دهد) ۷. منتقل شدن به مسجد دیگر در صورت منهدم شدن مسجد اوّل.

توجه! معتکفی که برای امور فوق از مسجد خارج شده است، حق توقّف بی مورد را ندارد و همچنین اجازه ندارد علاوه از این ضروریات، برای انجام کارهای دیگر، ازمسجد خارج شود.

مکروهات اعتکاف:

۱. خاموشی مطلق ۲. گفتن سخنان بی ارزش و بیهوده ۳. آوردن کالای تجارتی در مسجد و معامله کردن ۴. اختصاص دادن مکانی برای خود که موجب مزاحمت نمازگزاران و یا سایر معتکفین گردد.

مباحات اعتکاف:

۱. خوردن و نوشیدن ۲. خوابیدن ۳. معامله اشیاء ضروری به شرط نیاوردن آن در مسجد ۴. آرایش دادن سر، طوریکه موهای سر در مسجد نریزد ۵. گفتگو نمودن به شرط پرهیز از لغویات و بیهوده گویی ۶. تبدیل لباسها و استعمال خوشبویی ۷. معالجه معتکف و یا معالجه نمودن معتکف، کسی دیگر را در مسجد ۸. تعلیم و تعلّم قرآن مجید و علوم مربوط به دین

آداب اعتکاف:

1. فقط سخن خیر بگوید. 2. فرصت را غنیمت شمرده و به تلاوت قرآن مجید، اذکار مأثوره، درود، نوافل و مطالعه کتب دینی مشغول باشد. 3. در تماس ها و پیام دادن با موبایل بدون حاجت زیاده روی نکند. 4. از زیاده روی در حاضر کردن غذاها تا اینکه منجر به سخت شدن عبادت و اذیت کردن نمازگزاران بخاطر بوی غذا بپرهیزد؛ برای معتکف لازم است در آن میانه روی کند. 5. بعضی از مردم فرزندان کوچکشان را برای اعتکاف تشویق می‌کنند و این کار خوبی است اما فرزندانشان ادب اعتکاف را نمی‌دانند پس آنچه حاصل می‌شود فقط اذیت، ناراحتی، هیاهو، حرف زیاد، شوخی و خارج شدن آنها از مسجد است. پس اگر این چنین باشد خانه هایشان برای آنها بهتر است.

مسائل اعتکاف بانوان:

زنان می‌توانند در اتاق مخصوص منزلشان که برای نماز است، اعتکاف کنند و اگر اتاق مخصوصی وجود ندارد،  مکانی را مشخص و در آن به اعتکاف بنشینند و این محل برای آنها در حکم مسجد می‌باشد و تمام موارد مذکور را آنها نیز باید مراعات کنند، یعنی بدون عذر شرعی نمی‌توانند از محل مذکور خارج شوند.

البته زنان در زمان قاعدگی و نفاس نمی‌توانند به اعتکاف بنشینند و همچنین نمی‌توانند روزه بگیرند.

متفرقات اعتکاف:

1. در اعتکاف مسنون بر معتکف لازم است در روز 20 رمضان آمادگی خویش را گرفته و قبل از غروب آفتاب خود را به مسجد مورد نظرش برساند.

2. اگر به سببی اعتکاف او باطل شد، قضایی اعتکاف یک روز کامل بر او لازم است، نه دَه شبانه روز. (یعنی از غروب آفتاب تا غروب آفتاب روز بعد با روزه) 3. اگر مسجدی توالت یا حمام نداشت، می‌توان برای قضای حاجت و یا غسل جنابت به خانه رفته و سپس فورا بدون توقف برگردد.

4. کسانی که توان نشستن ده روز کامل را ندارند، حداقل چند روزی یا یک روز و یا کمتر نیّت اعتکاف کرده و در مسجد بمانند.

5. خارج شدن از مسجد جهت غسل نظافت و تبرید جایز نیست.

6. شخصی را به اجرت گرفته، به اعتکاف نشاندن جائز نیست، زیرا برای انجام عبادت، اجرت دادن و گرفتن جائز نیست.

7. تنها برای شستن دستها از مسجد خارج شدن، جائز نیست.

توجه! برای انجام اعتکاف سنت دهه اخیر رمضان وقت آن است، شخص باید عصر روز بیستم رمضان قبل از وقوع غروب و شروع شب 21 رمضان، در مسجد حاضر شود و با رویت و ثبوت شرعی هلال شوال در 29 و یا تکمیل 30 روز رمضان اعتکافش تمام می‌شود.

گفتنی‌ است زمان شروع اعتکاف سنت سه‌شنبه 20 رمضان 1444 برابر با ۲۲ فروردین ۱۴۰۱ قبل از غروب آفتاب می‌باشد.

خبرنگار: رستم کریمی نژاد