دختران بلوچستان هنر سوزن دوزی را زنده نگه دارند

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی میارجل؛ در روز های گرم و سوزان تابستان در اعماق ذهن پر مشغله ام به دنبال سوژه ای برای میارجل بودم که پیرزنی صدایم کرد و نامه ای نشانم داد و پرسید پسرم آدرس این اداره کجاست؟ در حالی که او را راهنمایی می کردم با آستینی که منقش به پلیوار زیبای بلوچی بود به مانند رسم زنان بلوچ خودش را با تکان دادن آستین باد زد و به نوعی خودش را سرد کرد. پس از خداحافظی با آن مادر بلوچ ، ناگهان مصاحبه با خانم نرماشیری بانوی سوز اندوز کار آفرین بلوچ در ذهنم جرقه زد و بلافاصله با ایشان تماس گرفتم و پس از معرفی، موضوع را مطرح کردم که انگار اسم میارجل به گوششان خورده بود و از این اتفاق خوشحال شدند. هماهنگی های لازم انجام شد و بنده عصر همان روز به دیدارشان رفتم.

به دم در خانه خانم نرماشیری رسیدم و به دنبال سنگ کوچکی بودم تا بانواختن سنگ به در متوجه حضور بنده شوند،در را زدم و کودکی 6 ساله در را باز کرد و اهل خانه را خبر کرد که متوجه حضور خانم نرماشیری شدم ، پس از سلام بنده را به اتاق گلی آخر حیاطشان دعوت نمود. با دیدن بنری که رویش نوشته بود شرکت سوزن دوزی میراث کهن بلوچستان متوجه شدم که شرکتشان آنجاست.

وارد اتاق گلی شدیم که ترک های دیوارش نگرانم می کرد اما گویی آن اتاق،اتاق امیدشان بود. پس از خوش آمد گویی خانم نرماشیری، چشمم به نقش های پلیوار لباس های آویزان شده ی روی دیوار افتاد که با زیبایی و ظرافتشان چشم هر بیننده ای را به خودش جلب می کرد. خانم نرماشیری گفتند تا شما دمی بسایید من خدمتتان خواهم آمد،من آنقدر غرق در تماشای آثار چشم نوازشان شده بودم که حواسم به آمدن خانم نرماشیری نبود با صدای چند باره ایشان به خود آمدم وپس از احوال پرسی و رضایتشان گفتگو را آغاز کردیم:

فاطمه نرماشیری هستم سوزن دوزی از دیار مهتاب

می گوید درخانواده ای پر جمعیت،مذهبی و سنتی چشم به جهان گشوده ،خانواده ای 8 نفره که  فاطمه فرزند چهارمش است. 31 سال سن دارد و هنرش سوزن دوزی،زیور آلات سنتی و صنایع دستی است و اکنون موسس و مدیر شرکت سوزن دوزی میراث کهن بلوچستان است.

در کودکی مادرم  سوزن دوزی می کرد

در فکر فرو رفت و با لبخندی بر لبانش گفت بچه که بودم مادرم سوزن دوزی می کرد و گاها با همسایه ها جمع می شدند در کنار هم مشغول آفریدن نقش و نگار پلیوار بلوچی بر روی پارچه های رنگین بودند و بعضی از آنها از همین راه امرار معاش می کردند و گذران زندگی.میخواهم بگویم که سوزن دوزی از نسل های قبل با ما همراه بوده و الان ما ادمه دهنده این سنت فاخر بلوچی هستیم.

از 14 سالگی علاقه مند به سوزن دوزی شدم

عینکش را در آورد و در حالی که داشت شیشه هاش را پاک می کرد گفت از 14 سالگی علاقه مند به سوزن دوزی شدم و در کنار مادرم و خانم های همسایه می نشستم و با دقت به  نحوه ی دوختنشان دقت میکردم. کم کم تصمیم گرفتم به صورت عملی دوختن را آغاز کنم و با پارچه های اضافه و دور ریختنی شروع به  تمرین کردم. دوختم و تمرین کردم تا توانستم به صورت حرفه ای سوزن دوزی کنم و حتی دیگر برای دوخت لباس های خودم پولی پرداخت نمی کردم و لباس هایم را خودم می دوختم.

در بیست سالگی گویی سوزن دوزی وصله ای جدا نشدنی در زندگی ام شده بود و هر روز علاقه ام به این حرفه بیشتر و بیشتر می شد که تصمیم گرفتم از این راه کسب در آمد کنم وپس از آن علاوه بر دوختن لباس های خوم، لباس های دیگران را به صورت کرایه ای می دوختم تا هم این عشق و علاقه همیشگی همراه من باشد و هم برای خود کمک خرجی داشته باشم.

25 سالگی و ورود به حرفه ی ساخت زیور آلات سنتی و صنایع دستی

انگار درد عمیقی بر چهره اش نقش بست،مثل اینکه مراحل سخت زندگی اش را میخواست بازگو کند: 25 ساله شده بودم و ساخت زیورآلات سنتی و صنایع دستی راهم فراگرفتم و حالا سه حرفه را یاد داشتم و از این بابت خوش حال بودم. یادم می آید وقتی با خبر می شدیم قرار است تور های گردشگری از قلعه ی باستانی بمپور دیدن کنند به همراه خواهرم با سختی های فراوان خودمان را به قلعه می رساندیم ومانند دست فروش ها بساط پهن می کردیم تا بتوانیم محصولاتمان را به فروش برسانیم و بعد از رفتن گردشگران بازهم سختی ها شروع می شد و موقع جمع کردن وسایل ها و رفتن به خانه حسابی اذیت می شدیم. به نوعی در آن مقطع از زندگی شغل ما دست فروشی بود.

  ثبت شرکت سوزن دوزی  میراث کهن بلوچستان

وقتی این مورد را جویا شدم به خواهرش نگاه کرد و پاسخ داد: ما در این راه سختی های زیادی کشیدیم اما برای کارمان هدف داشتیم.و دلمان میخواست فرصتی فراهم شود که بتوانیم محصولاتمان را برند کنیم، برای بانوان اشتغال زایی کنیم و به گونه ای این سنتی که از نسل های قبل به ما رسیده را بتوانیم حفظ کنیم،گسترش دهیم و انشاءالله به نسل های بعدمان انتقال دهیم.  با توجه فعالیت و شور و شوق ما در زمینه ی سوزن دوزی و صنایع دستی آقای خدایاری پیشنهاد ثبت شرکت سوزن دوزی را به ما دادند که جا دارد از خانواده ام و آقای بهرام بمپوری عضو شورای اسلامی شهر بمپور که اصلی ترین مشوق بنده بودند تشکر کنم چرا که با کمک و حمایت ایشان در سال 97 استارت کار ثبت شرکت را زدم و تقریبا یک سال طول کشید تا بتوانم شرکت را به ثبت برسانم. ناگفته نماند که بخاطر سختی کار و عدم توانایی مالی میخواستم از ثبت شرکت منصرف شوم اما به خاطر هدفی که داشتم دست از تلاش بر نداشتم  وبا یاری خداوند و کمک دوستان با همه ی سختی ها این امر محقق شد.

دعوت از بانوان بی سرپرست و بد سرپرست جهت عضویت در شرکت

در رابطه با حوزه فعالیت شرکت و اعضایش پرسیدم که پاسخ جالبی شنیدم: حوزه ی فعالیت شرکت میراث کهن بلوچستان در زمینه های سوزن دوزی البسه زنانه بلوچی،دوخت زی آستین،سکه دوزی،حصیر بافی،دوخت تشک،بالش و لحاف،انواع صنایع دستی وزیور آلات سنتی است و به همین منظور ما از بانوان بی سرپرست و بد سرپرستی که به نوعی خودشان سرپرست خانه هستند و از راه سوزن دوزی امرار معاش می کنند جهت همکاری دعوت کردیم تا بتوانند از این طریق بتوانند در آمد زایی نموده و از مزایای این شرکت استفاده کنند که خوشبختانه با استقبال بانوان مواجه شدیم و می شود گفت به یکی از اهداف خود از این بابت رسیدم. شرکت ما اکنون 39 عضو دارد که به همین تعداد توانسته ایم دراشتغال زایی کنیم.

خانم نرماشیری در حالی که   امید در چهره اش موج می زد گیسوی بلوچی اش را مرتب می کرد و گفت: یکی از مزایای خوب شرکت سوزن دوزی این است که اعضای ما می توانند از این طریق تحت پوشش بیمه قرار بگیرند و با پرداخ مبلغی به صورت سالانه از مزایای بیمه استفاده کنند و بعد از 15 سال بازنشسته شوند و حقوق بازنشستگی دریافت نمایند . دومین مزیت شرکت می شود گفت برگزاری دوره آموزشی برای علاقه مندان به این حوزه است که بانوان می توانند از این طریق آموزش های لازم را فرا گیرند و از طرف میراث فرهنگی به آنها مدرک معتبر اعطا می گردد و همچنین از طریق مدرک می توانند وام و تسهیلات دریافت نمایند. و مزایی که الان دقیق حضور ذهن ندارم اما مزایایی که ذکر کردم می تواند این شوق را در بانوان سوزن دوز ایجاد کند تا به دنبال ثبت شرکت بروند تا بتوانند هم محصولاتشان را بصورت برند به فروش برسانند هم اشتغال زایی نمایند و هم از این مزایا بهره مند شوند.

مکان مناسب و تهیه لوازم اولیه از مهمترین دغدغه های اوست

سوال بعدی من از ایشان در مورد دغدغه هایشان بود که به سکوتی عمیق فرو رفتند وپس از گذشت چند ثانیه اینگونه پاسخ دادند : باتوجه به تمدن تاریخی شهر بمپور و اینکه هر ساله گردشگران خارجی و داخلی از مکان های تاریخی شهر بازدید می کنند از مسئولین انتظار داریم مکان مناسبی جهت استقرار شرکت در نظر بگیرند و یاری گر ما باشند تا بتوانیم سوغات و یادگار خوبی از فرهنگ بلوچ را به گردشگران ارائه دهیم و آنها با خاطرات خوبی این شهر را ترک کنند و بازهم به بمپور سفر کنند و دیگر هموطنان خود را برای سفر به بمپور تشویق کنند.

دغدغه ی دیگر ما عدم وجود لوازم اولیه از جمله چرخ خیاطی،دستگاه تپه زنی ،اتو و.... است که باتوجه به تازه تاسیس بودن شرکت واینکه اعضای شرکت را زنان بی سرپرست و بد سرپرست تشکیل می دهند که با درآمد اندکی که بدست می آورند امرار معاش می کنند امکان تجهیز شرکت و تهیه لوازم اولیه وجود ندارد

سخن آخر

ضمن تشکر از رسانه ی میارجل با اینکه زمان کوتاهیست شروع به فعالیت کرده اما راه درستی را در پیش گرفته و به نوعی صدای رسای فعالین بلوچ شده،بلوچستان نیازمند چنین رسانه ای بود که خدارو شکر میارجل این دلگرمی را   هدیه کرده است امیدوارم این رسانه به شناخته شدن ما و حل مشکلاتمان کمک کند و توصیه آخرم به دختران سرزمینم بلوچستان این است که هنر سوزن دوی را زنده نگه دارند.

خبرنگار: ابراهیم ستاوند