نگاهی به زندگی و کارنامه استاد نورخان بزنجو

نورخان بزنجو در ۹ ژانویه ۱۹۷۰ در پسنی به دنیا آمد. او فرزند غلام‌سرور بزنجو بود. دیپلم خود را در پسنی گرفت و برای ادامه تحصیل به کراچی رفت و در آنجا دوره دبیرستان و کارشناسی را به پایان رساند. پس از اخذ مدرک کارشناسی از کراچی، برای تحصیلات عالی به کویته رفت و در آنجا موفق به دریافت مدرک کارشناسی ارشد در رشته تاریخ از دانشگاه بلوچستانِ کویته شد. او نخستین خواننده‌ای بود که مدرک کارشناسی ارشد تاریخ داشت. او در دوران تحصیل، وارد دنیای سیاست شد و به سازمان دانشجویان بلوچ (BSO) پیوست. علاوه بر این، نورخان بزنجو از کودکی شیفته خوانندگی بود و از زمان مدرسه یادگیری موسیقی را آغاز کرد. او اصول اولیه موسیقی را نزد نخستین استاد خود، استاد اعجاز علی بلوچ، در پسنی آموخت. سپس برای ادامه تحصیلات عالی به کراچی رفت و در آنجا زیر نظر استاد محمد عمر آموزش موسیقی را ادامه داد. در همان دوران، این فرصت را هم یافت تا از محضر استاد عبدالستار بلوچ بهره‌مند شود. در سال ۱۹۸۸ خوانندگی را در برنامه‌های مختلف موسیقی بلوچی آغاز کرد و در این میان با خواننده بزرگ و سرشناس، واجه استاد عارف بلوچ، آشنا شد؛ خواننده‌ای که مانند او صدایی دلنشین و تاثیرگذار داشت و ملودی‌سازی‌هایش در بالاترین سطح بود. پس از آن، این دو به اجرای ترانه‌های دوصدایی روی آوردند و آلبوم‌های مشترک متعددی منتشر کردند. آن‌ها همچنین در برنامه‌های موسیقی گوناگونی با هم شرکت کردند. دوستی آن‌ها بی‌نظیر و زبانزد بود و به الگویی برای دیگران تبدیل شد. بزنجو نه تنها در بلوچستان، بلکه در سند، ایران، عمان، بحرین و امارات متحده عربی نیز بسیار محبوب و پرطرفدار بود. از نورخان بزنجو و عارف بلوچ برای اجرای برنامه در کشورهای حوزه خلیج فارس دعوت به عمل می‌آمد. خوانندگان مورد علاقه او مرید بلیده‌ای، نصرت فتح‌علی خان و عابده پروین بودند و شاعر محبوبش مبارک قاضی بود. علاوه بر این، بهترین دوستانش رسول‌بخش فرید و عارف بلوچ بودند. استاد رسول‌بخش فرید، خواننده و استاد بنجو و هارمونیوم بود که همراه نورخان بزنجو این سازها را می‌نواخت. نورخان بزنجو، عارف بلوچ و استاد رسول‌بخش، دوستان بسیار صمیمی یکدیگر بودند. خواننده فقید بلوچ، واجه نورخان بزنجو نورخان شعر نیز می‌سرود و آهنگسازی می‌کرد. او با صدای دلنشین و تاثیرگذار خود، خواننده‌ای بزرگ به شمار می‌رفت. او همچنین نقش بسزایی در پیوند دادن موسیقی کلاسیک و مدرن ایفا کرد. صدای نورخان ویژه و منحصربه‌فرد تلقی می‌شد و هر کسی به‌طور خدادادی از چنین صدای زیبایی برخوردار نیست. علاوه بر این، نورخان سهم بزرگی در ترویج و توسعه فرهنگ و زبان بلوچی داشت و با تمام وجود به ملت بلوچ خدمت کرد. او دل‌های بی‌شماری از طرفدارانش را به خود جذب کرد. نورخان بزنجو تنها ۱۰ آلبوم ضبط و منتشر کرد که عبارتند از: «شیرکنیں یات» (خاطرات شیرین)، «اوست» (اعتماد)، «امیت» (امید)، «کندیل ءَ روک کن» (شمع را روشن کن)، «زهیرانی رازان» (رازهای دلتنگی)، «مهر په نام انت» (عشق به نام است)، «جتائی» (جدایی)، «گَزان»، «شیر ماهیں شپ» (شب مهتابی/شب ماه کامل) و «آدینک» (آینه). نخستین آلبوم او «شیرکنیں یات» (خاطرات شیرین) و آخرین آلبومش «آدینک» (آینه) بود. علاوه بر این، بیش از ۲۰۰ کاست از ترانه‌های برنامه‌های مختلف او ضبط و منتشر شد. یک روز پیش از درگذشتش، او و عارف بلوچ تا سپیده‌دم روز بعد در یک برنامه موسیقی در مند کیچ در بلوچستان شرکت داشتند. در بعدازظهر ۶ آگوست ۲۰۰۳، او در مهمان‌پذیر بهترین دوستش عارف بلوچ در کوشکلات تربت (بلوچستان) درگذشت. مرگ ناگهانی او برای همه بسیار شوکه‌کننده بود. تا به امروز، با گذشت بیش از ۲۳ سال، هیچ‌کس نمی‌تواند باور کند که او دیگر در میان ما نیست. از او همسر، دو دختر و یک پسر به یادگار مانده است. در پی درگذشتجاهیاای نورخان بزنجو، بهترین دوستش عارف بلوچ گفت: «من صدایم را از دست دادم.» علاوه بر این، او هرگاه ترانه‌ای را می‌خواند که پیش‌تر توسط دوست فقیدش اجرا شده بود، از فداکاری‌ها و خدمات او به موسیقی، فرهنگ و ادبیات بلوچی تجلیل می‌کرد. او بسیار دلتنگ اوست. در سال ۲۰۰۳ مراسم یادبودی برای استاد نورخان بزنجو در کراچی برگزار شد که در آن بسیاری از ادیبان، خوانندگان، نوازندگان، شاعران و زبان‌شناسان بلوچ شرکت کردند. در آن برنامه، استاد عبدالستار بلوچ که از اساتید نورخان فقید نیز بود، از نورخان به عنوان یک هنرمند فوق‌ستاره یاد کرد و افزود: «ما متاسفیم که هنرمندی بزرگ و فوق‌ستاره از ما و از کل ملت بلوچ جدا شده است.» همچنین، جی.آر. ملا که شاعر و روشنفکر بود، نورخان را با صدای دلنشینش نماینده ملت بلوچ دانست و افزود که هنرمندان هرگز نمی‌میرند. نورمحمد نورل، خواننده، شاعر، آهنگساز و مدرس برجسته موسیقی می‌گوید نورخان در عمر کوتاه خود هر آنچه در توان داشت انجام داد. همه روزی می‌میرند، اما مرگ ناگهانی نورخان بسیار دردناک بود؛ انسانی مانند نورخان که به ملت بلوچ خدمت و کمک می‌کرد. پس از مرگ نورخان، به نظر می‌رسید بازار موسیقی با موجی از خوانندگان جدید روبرو شد. چه کسی خوانندگی بلد بود و چه نبود، سعی می‌کرد ترانه‌هایی ضبط و منتشر کند. موسسات تولید موسیقی که آلبوم‌های نورخان را ضبط و منتشر کرده بودند، تعداد بی‌شماری کاست، سی‌دی و دی‌وی‌دی فروختند و سود هنگفتی به دست آوردند. اگرچه ۲۳ سال از درگذشت او می‌گذرد، اما صدای زیبا، دلنشین و تاثیرگذار او همچنان در دل صدها هزار نفر زنده است و صدها هزار نفر در سراسر جهان شنونده آن هستند. هر ساله در ۶ آگوست، به پاس خدمات بزرگ او در عمر کوتاهش به ادبیات و فرهنگ بلوچی، ادای احترام می‌شود. ملت بلوچ از واجه استاد نورخان بزنجو فقید به خاطر ترانه‌های دلنشین و فداکاری‌هایش برای ملت، زبان، فرهنگ و ادبیات بلوچ سپاسگزار است. جمله‌ای تاثیرگذار از استاد برجسته موسیقی، زنده یاد استاد نورخان بزنجو: وتی کوم ءَ گوش دار ات وتی کوم ءَ برداشت (اوپار) کن ات مستریں کومیت ھمیش انت «به ملت خود گوش فرا دهید و آنان را تحمل کنید؛ نماد واقعی ملی‌گرایی همین است.»